Boilie-ingrediënten

Door: Gerrit Ritmeester

Inleiding
Succes met de homemade's ! Over geen enkel onderwerp in de karpervisserij is zoveel geschreven als over aas, en dan met name boilies. Boekwerken vol zijn er geschreven over ingrediënten, flavours, sweetners, aminozuren, vismelen. Of wat dacht u van hoge en lage eiwitsamenstellingen? Zo'n simpel gekookt deegballetje, en dan toch zo verschrikkelijk veel theorieën en bevindingen.
Om het wat eenvoudiger te maken - voor de beginner maar ook voor de al wat ervaren karpervisser - wil ik met deze reeks van artikelen een soort van leidraad maken, voor het zelf produceren van boilies.
Ik wil beginnen met een reeks van ingrediënten die - de meeste daarvan - ik en mijn vismaten met succes, gebruiken bij het samenstellen van een boilie. Verder nog wat extra ingrediënten die ook in het rijtje thuishoren maar die wij niet of nauwelijks gebruiken.
Daarna: hoe stel ik een boilie samen, en verder nog wat tips bij het maken van de boilies.

Dan volgt nu een reeks van ingrediënten, zo goed als mogelijk gerangschikt naar hun oorsprong.

Melkderivaten

Caseine
Caseine bevat meer dan 80% eiwit met een goed aminozuurpatroon en is het hoofdbestanddeel uit melk. Caseine lost niet in koud water maar wel in warm water op. Na verhitting en afkoeling krijgt het een zeer harde structuur. Caseine heeft geen enkele bindende werking en moet dus altijd in combinatie met binders worden gebruikt. Het is een vrij zwaar ingrediënt en het deeg is moeilijk te rollen bij grote hoeveelheden caseïne. Caseïne heeft geen lekkere smaak, het smaakt nergens naar. Caseïne is verkrijgbaar in verschillende korrelgroottes: 30 mesh is het grofste en het gemakkelijkste bij het rollen van de boilies, de fijne 80 mesh maakt de boilie van binnen zacht en sponsachtig.

Calciumcaseinaat
Calciumcaseinaat is gemodificeerd caseine en heeft een iets hoger eiwitpercentage en ongeveer hetzelfde aminozuurpatroon. Het bindt wel wat beter dan caseïne, maar wordt minder hard na verhitting en afkoelen. Natriumcaseinaat is een produkt om het eiwitpercentage van koolhydraatrijke boiliesamenstellingen wat op te krikken. De boiliemix is goed te verwerken en de boilies harden goed uit.

Natriumcaseinaat
Natriumcaseinaat of sodiumcaseinaat heeft ongeveer hetzelfde eiwitpercentage en aminozuurpatroon als calciumcaseinaat. Bij kleine hoeveelheden natriumcaseinaat als bindmiddel is het deeg wat makkelijker te rollen. Natriumcaseinaat is zeer licht van gewicht, ideaal om lichte boilies van te maken, om toe te passen bij bv. wierbedden en zachte bodem. De kooktijd van dit produkt mag niet te lang zijn, omdat het caseinaat wegsmelt en de boilies opzwellen tijdens het koken.

Lactalbumine (melkalbumine)
Melkalbumine heeft een eiwitpercentage van ongeveer 85%. Het bindt erg goed en hard ook goed uit. Het produkt is wat gelig van kleur en heeft van de melkeiwitten de meest aangename geur en smaak. Het is een duur produkt en is dus slechts als binder geschikt tot een percentage van 25%. Als bulk-ingredient is het verstandiger om caseine toe te passen. Wat gewicht betreft is het een neutraal bestanddeel in de boiliemix.

Kalveropfokmelk
Het is een soort van vervangmaaltijd voor kalveren. Het meel is een zoetachtig produkt met hoogwaardige eiwitten en veel vetten en vitamines. Perfect voor de smaak en geur van de boiliemix. Niet te grote hoeveelheden toepassen omdat het totaal niet uithardt. Bekende merken zijn bv. Vitamealo, Topfok S, Milkivit

Ei en eiprodukten

Ei (kip)
Een ei is een schaal waarin de kiem van - in dit geval - een vogel aanwezig is. Om de kiem is er de eidooier het wit. De eidooier bevat erg veel eiwit en al het vet. De vetten bestaan uit lecithine als emulgator (= een binder tussen olie en water) en cholesterol.

Ei-albumine
Ei-albumine bestaat uit meer dan 80% zuiver eiwit van zeer goede kwaliteit. Het wordt gemaakt van het eiwit uit het eiwit. Het is net als melkalbumine een zeer goede binder en ongelofelijke hardingseigenschappen. Het produkt om boilies taai en duurzaam te maken, echter nadeel zijn de zeer hoge prijs en het ontbreken van overige voedingsstoffen.

Eidooierpoeder
Eidooierpoeder is uitsluitend gemaakt van de dooier en is dus zeer vet.

Eipoeder
Eipoeder bestaat uit 50% eiwitten van goede kwaliteit. Het poeder is veel geler van kleur dan de ei-albumine omdat het is gemaakt van het wit en de dooier van het kippeei. Eipoeder heeft een wat zwavelachtige geur en heeft ongeveer dezelfde eigenschappen van ei-albumine. Echter het is vetter en minder hardend. Als binder goed toepasbaar tot zo'n 30% van de boiliemix.

Een ei is en blijft makkelijker te verwerken in een boiliemix dan de beschreven poeders. Poeders zijn tevens een kostbaar middel, vanwege de benodigde hoge doseringen en de hoge prijs.

Eivoer (voor vogels)
Dit is een opfokvoer voor vogels, meestal kanaries. Hoewel de naam anders zou vermoeden, een laag eiwitpercentage zo'n 15%. Het is een voer samengesteld uit onder andere: eieren, tarwebloem, suiker, honing, zaden, vitaminen en mineralen. Het bevat uitsluitend natuurlijke grondstoffen. Een zeer interessant produkt voor onze boiliemix, het maakt de boilie goed van smaak, en hij wordt kruimig en krokant van binnen. Het bevat de nodige vezels voor een goede vertering. De boiliemix is nog goed te verwerken tot ongeveer een kwart deel van de mix aan eivoer. Het is goed te verwerken en hardt ook goed uit. Bekende merken zijn o.a. Cede, Sluis, Orlux

Aardappel

Aardappelzetmeel
Dit blauwwitachtige meel poeder dat kraakt en glinstert, wordt in de keuken gebruikt om sauzen te binden. Het is een ideaal ingredient om uw koolhydraatgehalte in de boiliemix te verhogen. Als binder toe te passen in slechts kleine hoeveelheden.

Promtamil
Is een zeer fijn poeder dat bestaat uit geconcentreerd aardappeleiwit. Ongeveer 80% hoogwaardig eiwit met een zeer goed aminozuurpatroon. Als hoogwaardig eiwitconcentraat is het relatief goedkoop, ongeveer de helft van caseine.

Granen

Veel ingredienten zijn gewoon verkrijgbaar bij de supermarkt. Tarwemeel-volkoren
Bestaat uit een procent of 15 matig eiwit. De karper is er gek op, de instant-respons is dus goed. De geur en smaak zijn goed en de bindende en hardende eigenschappen ook. Alleen in volkorenmeel komen de van nature voorkomende bestanddelen van de tarwekorrel in hun natuurlijke verhouding voor. Bij alle andere tarwemelen zijn de kiemen en de schildelen geheel of gedeeltelijk verwijderd. Tarwemeel is verkrijgbaar in verschillende versies, bv. het meergranenmeel van zes, zeven of wel tien granen.

Tarwegriesmeel
Griesmeel bestaat uit de griezen (de wat kleinere delen van het meellichaam) vermengt met kleine zemeldelen. Ongeveer 10% laagwaardig eiwit. De karper lust het erg graag. Het draait perfect en hard goed uit. Ook de kostprijs is laag. Griesmeel heeft een hoog soortelijk gewicht en ideaal voor het maken van harde en zware boilies, tot zo'n 25% toe te passen in de boiliemix.

Tarwebloem
Bestaat uit het behoorlijk verkleinde meellichaam, zonder zemeldelen. Is dus weer fijner als griesmeel. Het is minder geschikt voor puur gebruik, en hard ook minder uit dan griesmeel. Goedkoop en smaakt goed.

Tarwegluten
Zijn de eiwitten uit het graan zo'n 80% maar met een zwak aminozuurpatroon. Tarwegluten bindt uitstekend echter bij grote hoeveelheden worden de boilies rubberachtig. De smaak wordt door de karper zeer gewaardeerd.

Tarwekiemen
Zijn een overblijfsel na het malen van de tarwekorrel. Een interresant produkt, het eiwitpercentage schommelt zo rond de 30% van uitstekende kwaliteit. Bovendien is het rijk aan vitamine B. De karpers vinden het zeer smakelijk en het wordt goed verteerd zelfs bij lage temperaturen. De bindende eigenschappen zijn goed, maar bij grotere hoeveelheden harden de boilies nauwelijks uit.

Tarwezemelen
Dit zijn de pelletjes of de huid van de tarwekorrel. Zemelen worden verkregen na het pletten van de tarwekorrel. Na het onttrekken van de bloem, blijven de zemelen over. Een op zich vrij licht product dat zeer slecht uithardt. Niet echt geschikt voor een boiliemix.

Koekjesmeel
Wordt gemaakt door koekjes fijn te malen. Het is lekker zoetig van smaak en ruikt ook voortreffelijk. Wordt ook door de karper zeer gewaardeerd. Het bevat weinig eiwitten, veel suikers en vet waardoor het prima verwerkbaar is. Echter het hard niet goed uit. Een goedkoop produkt om een lekker smakende boilie te verkrijgen.

Broodmeel
Gemalen gedroogd brood met een goede smaak. Het is goed verwerkbaar en rolt als een trein. De uitharding is gewoonweg slecht. Een goedkoop produkt met laag eiwitgehalte.

Maismeel
Maismeel wordt verkregen door maiskorrels fijn te malen. Het heeft een laag eiwitpercentage zo'n 15% met een matig aminozuurpatroon. Het is een vrij grof ingredient en de uitharding is goed. De smaak wordt erg gewaardeerd door de karper. Een boilie met grote hoeveelheden maismeel blijft gewoon vangen. Een goed alternatief voor mais als partikel. Dan is er ook nog de gezoete versie. Deze bindt iets beter en heeft een zeer fijne, zoetige geur. Hardt iets minder uit dan het gewone maismeel.

Maisgluten
Een vrij hoog eiwitgehalte zo'n 50%, maar van matige kwaliteit. Het is een harde grove korrel van donkere kleur. De smaak is minder dan de geur, wat zurig. Het produkt bindt totaal niet maar hardt wel goed uit. Het wordt goed verteert door de karper.

Maizena
Maïszetmeel bevat net zoals aardappelzetmeel geen eiwitten. De uitharding is niet bepaald slecht te noemen en de instant-response is uitstekend. Een product waar we in geen geval mee mogen overdrijven omdat bij overdosering de boilie kan stuk koken. Een ideaal ingrediënt om het koolhydraatgehalte van een mix wat op te schroeven. Gebruik als binder.

Polenta
Polenta is griesmeel van de maiskorrel. Het bevat dus fijne en grove griezen. Het bindt iets beter dan gewoon maismeel maar hardt minder uit. Polenta is een voorgekookte maissoort met een zachte geur en smaak. Een smaakmaker en goedkoop produkt.

Rijstebloem
Rijstebloem zijn rijstkorrels gemalen in poedervorm zonder zemel of kiem. Het heeft een laag eiwitpercentage van lage kwaliteit. Het is een goedkoop alternatief voor griesmeel. Het is een zeer fijn wit meel met eigen smaak. Het bindt en hardt goed uit.

Havermoutmeel
Een laag eiwitgehalte van lage kwaliteit. Verwerkt goed in de boiliemix, hardt goed uit. De smaak wordt zeer gewaardeerd door de karper. Goedkoop. Pas op bij grote hoeveelheden zwelt de boilie op tijdens het koken.

Peulvruchten

Sojameel
Wordt gemaakt van de ontvliesde, geplette en geroosterde sojaanboon. Een perfect produkt om toe te passen in de boiliemix. Het is goedkoop, goed van smaak, bindt goed en hardt redelijk uit. Het eiwitpercentage ligt rond de 50% en is van goede kwaliteit. Voedingstechnisch een van de betere produkten.

Sojabloem
Een eiwitpercentage van zo'n 50% met een goed aminozuurpatroon. Bevat een ruime hoeveelheid vet van goede kwaliteit en maakt het kneden en rollen van de boiliemix een stuk eenvoudiger. Wordt echter na het koken niet erg hard, en is alleen goed bruikbaar bij ingredienten die wel goed uitharden.

Soja-isolaat
Soja-isolaat bestaat uit 85% eiwitten van goede kwaliteit. Als produkt in boiliemixen niet geschikt vanwege de slecht bindende eigenschap, het opzwellen bij het koken en weinig hardende eigenschappen. Niet te gebruiken in combinatie met natriumcaseinaat omdat de boilies dan oplossen bij het koken. Het soortelijk gewicht is hoog, de prijs ook.

Pindameel
Een topper wat vangsten betreft. Heeft een hoog eiwitgehalte van boven de 40%. Het is erg olieachtig en grof meel met een typische geur. Bindt niet echt super maar hardt wel goed uit. Flavouren is overbodig.
Pas op met pinda's of pindameel van slechte kwaliteit! De aangeboden pinda's in viswinkels kunnen wel eens van slechte kwaliteit zijn en zitten soms al onder de schimmel. Niet kopen dus. Meestal zijn het afgekeurde pinda's voor de voedingsindustrie die goedkoop aangeboden worden. Een zeer goed alternatief zijn geroosterde pinda's. Voor het malen de pinda's in heet water wassen en een paar uur uit laten drogen. Dit voor het hoge vetgehalte. Doordat de pinda's zo'n hoog oliegehalte hebben draait het wel als een trein.

Zaden

Cacaopoeder
Wordt gemaakt van vermalen zaden van de cacaoboom. Als het puur wordt gebruikt is het bitter van smaak en bevat het veel ruwe celstof. De smaak wordt door de karper zeer gewaardeerd. Het is slecht verwerkbaar in de boiliemix maar is perfect als smaakmaker. Maakt de boilie mooi donker van kleur.
Hennepzaad (gemalen)
Is de gemalen korrel van de hennepplant. Het vezelgehalte en vetgehalte liggen hoog. Hennepkorrels worden veel toegepast in vogelvoeren. De werking van de hennep is verslavend bij karpers, ze blijven er van eten. Door het hoge oliegehalte tot een kwart deel toe te passen in de boiliemix.

Dierlijke produkten

Bloedmeel
Het is een donkerrood poeder met een verschrikkelijke geur. Een hoog eiwitgehalte van matige kwaliteit. Alleen als geur- en/of kleurstof bruikbaar.

Vismeel
Vismeel bevat eiwitten van een goede kwaliteit zo'n 65% . Het bevat voor de karper alle voedingsstoffen die hij nodig heeft. Een populair produkt, het vangt onvoorstelbaar goed zowel instant als bij langer gehouden voercampagnes. De boilies blijven stinken ook na uren in het water te hebben gelegen. Vismeel bevat een hoog oliegehalte en is dus niet in grote hoeveelheden toepasbaar.

Trouvit

Is een forellenopfokvoer dat voor een flink deel uit vismeel bestaat en een weinig bloedmeel. Eiwitpercentage van zo'n 45% van goede kwaliteit. Ook weer zo'n populair bestanddeel dat al veel karpervissers hebben gebruikt en nog gebruiken. Het is verkrijgbaar in verschillende korrelgroottes en ook in gemalen vorm. De verwerking in de boiliemix is goed en de boilies harden vrij goed uit.

Garnalenmeel

Garnalenmeel is de vermalen harde pel die bij de garnaal als huid dienst doet. Het bevat een vrij hoog eiwitgehalte, met een erg laag soortelijk gewicht. Ideaal om lichte boilies van te maken. Het meel ruikt erg goed en de karper is er gek op. Het is redelijk verwerkbaar maar hardt erg slecht uit.

Vleesmeel
Vleesmeel of vleesbeendermeel is een ingredient met puur dierlijke eiwitten zo'n 50%. Het produkt is goed toepasbaar in samenwerking met vismeel. Geeft de mix een wat kruidig karakter. Het is goed verwerkbaar en hard redelijk uit.

Honde- en kattebrokken(gemalen)
Deze zijn in verschillende variaties en van diverse merken te koop. Omdat het een vrij goedkoop bestanddeel is, zijn de brokken nog steeds enorm populair. Ze bevatten namelijk alle mogelijke bouwstoffen om er een volwaardig aas mee te vervaardigen. Het eiwitpercentage schommelt zo rond de 30%. De werking is vrij instant, de boilies worden vlot genomen. De boilies harden na het koken goed uit en hebben een lange levensduur.

Biggenmeel
De karper het zoetwatervarken ! Dit opfokvoer voor biggetjes bestaat onder meer uit gerstemeel, magere melkpoeder, sojameel, maismeel, tarwegries en dierlijk vet. Dit produkt is goedkoop en ideaal om in een boiliemix te gebruiken. Buiten een goed eiwit-gehalte 20% en de nodige dosis koolhydraten bevat dit meel een heleboel vitaminen en mineralen. Het enige nadeel van het biggenmeel is de minder goede instant-respons, maar wanneer we de karper er lang genoeg aan laten wennen, is dit zeker een aanrader. Biggenmeel is nog goed te verwerken in een boiliemix tot zo'n 35%. De hardende eigenschap is vrij goed.

Diversen

Biergist
Gist is een klein eencellig organisme en functioneert als splitser van suikers tot alcohol en koolzuurgas. Biergist wordt gebruikt voor de alcoholistische gisting van bieren en wijn. Het biergist in poedervorm heeft een hoog eiwitgehalte en is zeer rijk aan vitamen en mineralen. Biergist is duur en doet alleen dienst als supplement(toevoeging). Te denken valt aan enkele theelepels per kilo boiliemix.

Dit waren de meest bekende en toegepaste ingrediënten voor boiliemixen. De meeste ingrediënten zijn verkrijgbaar bij de supermarkt, viswinkel of bij een handelaar van diervoeders. Tip: koop samen met uw vismaten grote hoeveelheden, dit maakt de kostprijs nog aantrekkelijker !
Als u nog een produkt mist of u wilt er meer over weten laat het weten. Ook kunt u zelf produkten toevoegen, door ze op te sturen naar redactie@karperwereld.nl

De volgende keer een vervolg: hoe stel ik een goede boiliemix samen met bovenstaande ingrediënten.

Gerrit Ritmeester

Voor reacties, aanvullingen of vragen kunt u een bericht plaatsen in de reactiebox