Artikelen

Online cursus hengelbouwen Deel 1

Waarom zou je zelf je hengel afbouwen als er zo veel goede en goedkope fabriekshengels zijn? Je kunt dit laten doen door een specialist en er zit een zeker risico in, wanneer je dit nog nooit gedaan hebt, het eindresultaat niet helemaal naar je zin is. Er is maar één antwoord op: voldoening. Bovendien weet je precies waarmee je zit te vissen als je je hengel zelf hebt afgebouwd, je hebt gewoon meer feeling met een dergelijke hengel. Iets waar vooral de penvissers over mee kunnen praten.
Ook is het natuurlijk leuk om met iets geheel eigens aan de waterkant te zitten wat eens niet –vooral productietechnisch- industrieel is vormgegeven. Van mij mag het ook allemaal wel wat minder glimmen aan de waterkant.

Wordt het je eerste zelfbouwhengel dan zou ik zelf niet meteen met de allerduurste materialen beginnen. Een oude hengel die aan een opknapbeurt toe is vormt een goed basis voor je eerste hengelbouwproject. Enige oefening en ervaring is dus wel vereist om de vaardigheid te pakken te krijgen.

In deel 2 wordt o.a. het aflakken behandeld en ook het kaal maken en opnieuw lakken van een (glas)blank.

Ik hou het allemaal kort en beknopt zodat er vooral veel ruimte overblijft voor eigen originaliteit en eigen foefjes die je noodgedwongen zult moeten uitvoeren om tot het gewenste resultaat te komen, maar eigenlijk zitten er niet veel meer handelingen in dan omschreven en gefotografeerd.

In dit deel de basis en het vormen van een mooi handvat.

Veel voorpret alvast!

Alle benodigdheden bij elkaar....

Harde en zachte kant van de blank zoeken

De zachte kant van de blank is de kant waar de blank het dunste is qua wanddikte. Een blank bestaat uit een met kunsthars geïmpregneerde carbonfibre mat die om een mal wordt gewikkeld en daarna de oven in gaat om te harden. Door dit proces ontstaat er een dikke en een dunnere kant in de blank. De plaats waar de mat de meeste overlap heeft is de harde kant. Dit heeft tot gevolg dat de blank een voorkeur heeft te buigen in de richting van deze twee kanten.

Het is zeer belangrijk dat de ogen aan de goede kant van de blank worden geplaatst, daar de hengel af kan gaan wijken met werpen!!!
Pak het achterdeel en steun deze schuin af op de vloer. Buig hem een stukje door en draai hem nu rond met de vlakke hand. Je zult een punt vinden waar hij plots in valt. De kant die nu boven zit is de kant waar de ogen moeten komen. Zet een streepje op het stukje tape dat je op de blank hebt geplakt. Kijk nu of de blank niet krom is naar de andere kant. Zet eventueel in dat geval de ogen precies aan de andere kant.

Voor de top geldt: richt deze zo recht mogelijk uit! Werpen doe je vanuit het achterdeel en de top volgt gewoon, maak je daar geen zorgen over. Als je de top recht hebt uitgericht zul je wel zien dat je bijna altijd precies de harde dan wel zachte kant van de blank precies boven of onder hebt. Voor de werp en drileigenschappen maakt het dus niks uit aan welke kant de ogen zitten, als ze maar precies of op de harde dan wel zachte kant zitten en de hengel zich zoveel mogelijk opricht met de ogen aan de onderkant. Probeer het ook eens op een bestaande hengel van je, zodat je goed kunt zien wat er gebeurd. Bij veel fabriekshengels zitten ze net niet goed, laat je daardoor niet misleiden.

Cone lijmen

Zorg dat de cone wat ruw is van binnen. Eventueel even opschuren met grof schuurpapier en ontvetten met thinner.
Schilderstape om de blank wikkelen zodat de cone lekker strak zit en vervolgens de tape en de cone insmeren met 2K lijm (bison) schuif de cone erop en haal hem even heen en weer en even draaien zodat de lijm goed verdeeld wordt en tot het eind schuiven. Lijmrestant verwijderen en de boel fixeren door het achterdeel gewoon even rechtop te zetten. Na een half uurtje uitharden van de lijm kan de blank wel weer worden op gepakt voor verdere werkzaamheden. Plak de cone goed af met schilderstape tegen beschadigen bij de verdere werkzaamheden.

Kurk (of foam) lijmen

Schuur het deel van de blank, waar de kurk komt, op met een schuurpapiertje voor een goede hechting.

Maak de kurkjes precies op maat met een rattenstaart die al een beetje in de buurt van de blankdiameter komt. Kurkjes zijn al voorgeboord als het goed is. Let er goed op dat je de vijl precies parallel houdt met de kurk en draai zeer regelmatig het kurkje rond. Bij iedere verdraaiing van het kurkje de vijl 3 keer heen en weer is mooi zat. Ga vooral voorzichtig te werk zodat het gat mooi in het midden blijft!
Kurkjes moeten gewoon lekker strak zitten zonder dat je veel kracht moet zetten bij het erop duwen. Ze kunnen knappen.

Zo hou je de rattenstaart altijd parallel...

Nog even de rattenstaart er doorheen....

Hier moet de kurk al wat aanlopen op de blank...

De kurk zetten we op tot de plaats waar de reelhouder komt. Lijmen met een watervaste houtlijm, die van Frenken droogt mooi wit op, maar andere merken zijn ook goed. Smeer de blank bij ieder kurkje dat je plakt in met lijm en verdeel het met een kwastje. Bij het eerste kurkje veeg je even de overtollige lijm weg met een doek, net voordat deze tegen de cone aanzit. Tussen de kurkjes moet ook lijm zitten. Dat gaat vanzelf als je er net iets te veel op smeert.

Zuinig zijn met lijm hoeft niet...

Smeer de lijm ook daar waar de kurk nog losjes om de blank zit zodat ook de binnenkant van de kurk goed verzadigd raakt met lijm....

Die lijmrand veeg je toch weer weg...

Foam koop je gewoon op maat en hoeft alleen maar gelijmd te worden. Dit doe je het beste met 2K-lijm door de blank lichtjes in te smeren met b.v. een stukje papier. Doe dit wel zeer dun, omdat het foam behoorlijk strak moet zitten en je dus alleen maar de lijm naar voren zou vegen met het foam. Veeg de lijm weg met een doek als er te veel van wordt weggeschoven door het foam.

Ook foam kan zeer mooi en functioneel zijn...

Ziet er goed uit toch?

De reelhouder plaatsen

Zie het verhaal van de cone. Van tevoren even de binnenkant wat oprullen met de rattenstaart en ontvetten met thinner. Net voordat de reelhouder de kurk raakt even de overtollige lijm wegvegen met een doek! Hou uiteraard rekening met de harde/zachte kant van de blank die je al had afgetekend op dat stukje tape bovenaan de blank (buttend) Plak heel de reelhouder goed af nadat de lijm is uitgehard om beschadiging te voorkomen. Een uur na het lijmen van de reelhouder kun je al verder met het laatste stukje kurk of foam boven de reelhouder.
Laat het een dagje staan na het lijmen van de kurk, je bent al aardig opgeschoten vandaag. Mocht je haast hebben dan kun je enkele uren na het lijmen de kurk afwerken.

Kan beslist geen kwaad dat oprullen...

Goed uitlijnen die reelhouder, ook al trek je een gekke bek...

Kurk afwerken

Ik ga er vanuit dat we geen draaibank hebben (ik niet in ieder geval), zodoende zijn we wat beperkt in het vormen van de kurk. Ik hou deze gewoon helemaal recht zonder rondingen erin. Zelf vind ik dat ook het mooiste. Voor mij hoeven die tierelantijnen niet zo. Het kurk bewerken op een draaibank heeft zelfs als nadeel dat je dwars op de nerf schuurt, wat tot gevolg heeft dat er veel meer stukjes uitbreken dan wanneer we in de lengterichting van de nerf schuren. Gaan er reelringen op het handvat of wil je perse een opstaand randje dan had je deze al kunnen draaien op de boormachine. Het kurkje op een dikke boor klemmen met eventueel tape er omheen en draaien maar. Wel rekening houden met de uiteindelijke diameter van het handvat en deze kurkjes iets dikker houden voor een vloeiende overgang. Foam kun je op deze manier ook op een leuke manier vormen en heb je weer eens wat anders dan zo’n sigaarachtige achterkant van je hengel. Een verdikking in de kurk is niet ingewikkeld om met de hand te schuren maar het vereist wel enige oefening om het echt strak te krijgen. Bij het handvat op de foto’s is dat wel gedaan en het resultaat mag er zijn.

De lijm van de kurk en reelhouder is inmiddels lekker uitgehard zodat deze inmiddels goed te schuren is.
Leg de hengel plat op de werkbank en schuur met een schuurblokje met korrel 220 in de lengterichting van de kurk. Draai hierbij de hengel regelmatig rond zodat de kurk goed rond blijft. Zijn de oneffenheden in de lengterichting eruit dan kunnen we de kurk nog even met een los reepje schuurpapier in de dwarsrichting schuren. Afwerken doe je vervolgens met een los velletje schuurpapier korrel 400, waarbij je de kurk lekker glad schuurt. Heb je een goede kwaliteit kurk gebruikt, dan is plamuren eigenlijk niet nodig. Na eventueel plamuren ziet een kurken handvat er werkelijk perfect uit. Na een paar maal gevist te hebben vallen de eerste stukjes er al uit, dus waarom zou je deze extra handeling doen?

Plak de cone en reelhouder goed af tegen beschadigingen voordat je de kurk gaat afwerken...

Eerst grofweg (niet té) de oneffenheden eruit schuren met korrel 220...

Plamuren

Zijn er naar je zin toch wat te veel gaatjes ontstaan of ziet het er wat ruw uit, dan kun je de boel alsnog strak maken met plamuur. Als zo’n handvat er helemaal strak uitziet is dat ook wel leuk natuurlijk.
Plamuur maak je door een mengsel te maken van Guppa kneedbaar hout (licht eiken), fijn kurkslijpsel en thinner. Het goedje goed door elkaar roeren en verdunnen met thinner totdat je zelf vind dat het de goede samenstelling heeft. De plamuur breng je aan met een plamuurrubber. Wees er vooral niet te spaarzaam mee. Overtollig plamuur wordt naderhand toch weer weggeschuurd.
Laat de boel nu lekker drogen totdat de plamuur goed hard is. We gaan nu eerst weer even met het schuurblokje en korrel 220 aan de gang zoals bij het gladmaken van de kurk. Verder op dezelfde manier afwerken met korrel 400 en je hebt een heerlijk strak kurkje.

Dit wordt echt heel glad met korrel 400. Deze kurk is niet geplamuurd...

De (RVS) ringetjes lijmen

De perfect passende ringetjes ontvet je even met thinner en eventueel wat opruwen aan de binnenkant. Voorzichtigheidshalve kun je ze even afplakken aan de buitenkant om lijmvlekken te voorkomen. Een druppeltje 2K-lijm moet de rest doen. Ga vooral zeer spaarzaam om met lijm, om zodoende lijmvlekken en randen te voorkomen. Er komt immers geen enkele kracht op te staan en de lak van de wikkeling die er tegenaan ligt zal ook het ringetje goed fixeren. Zelf laat ik deze kans om een hengel extra sjiek af te werken niet liggen. De ringetjes zijn bij alle zaken met een hengelbouwafdeling te koop. Neem altijd de afgetekende blank mee om te passen.

Zo netjes kan een handgeschuurde kurk eruit zien...

In het volgende deel het wikkelen en aflakken.

Succes,
Bas Breetveld