Artikelen, Rigs

Verschillende soorten rigs en hun functie

Een gedeelte van deze uitleg heb ik enige tijd geleden ook al op het discussieboard geplaatst, dus voor degene die het toen gelezen hebben is het misschien interessant om het nog een keer na te lezen en het geheel nu verduidelijkt te zien met illustraties. Voor alle andere lezers is dit artikel naar mijn mening zeker wel de moeite waard.

De beoogde en belangrijkste eigenschappen van een onderlijn:

Gevallen voor de combi rig

Aangezien dat er wel tot in de eeuwigheid over rigs en het belang ervan gediscussieerd zal worden, zal ik bij deze ook eens een steentje bijdragen. Het belangrijkste dat een rig moet doen is een goede verbinding vormen tussen het lood en de boilie met daartussen de haak.

Een onderlijn moet zorgen dat de haak snel draait om zo te zorgen dat deze, op het moment dat hij zich in de karperbek bevindt, voldoende tijd heeft om zich in de bek te prikken.

Ook zijn er dingen die een onderlijn juist niet moet doen zoals breken en gedetecteerd worden. Het breken van de onderlijn moet een reëel uitgesloten factor worden, de onderlijn moet dus voldoende schuurvast zijn voor de situatie en voldoende trekkracht hebben om de vis op een normale manier binnen te halen en dit moet niet overdreven worden door met kabels te gaan vissen. Het waarnemen van de onderlijn gaat samen met deze kabel, want des te dikker de onderlijn is des te makkelijker een karper hem kan waarnemen.

De mate van waarnemen van een onderlijn staat gelijk aan de mate waarmee een onderlijn over een karperlip "schuurt", een gevlochten lijn wordt namelijk beter waargenomen dan een nylon onderlijn. Een andere manier hoe een karper een onderlijn kan waarnemen is, mits in helder water, op zichtvermogen. Als je bijvoorbeeld met een zwart materiaal op een zandbodem gaat vissen kan de vis de onderlijn zien en is dit op dressuurwater zeker een niet te onderschatte factor.

... een 'natuurlijkere' presentatie van je boilie

De laatste manier hoe een vis de onderlijn kan detecteren is doormiddel van het extra gewicht dat hij opzuigt bij de boilie, de boilie gedraagt zich nu eenmaal niet zoals de omliggende boilies en valt daardoor op. Dit probleem los ik altijd op door met een 6mm boortje een gat van ongeveer 3 a 4 mm diep te boren in de boilie en dit gat op te vullen met een kurken staafje. In het verlengde van dit gat en door het staafje laat ik de hair lopen. Door dit te doen maak je de onderlijn lichter en zorg je ervoor dat de boilie zich weer "natuurlijk" gaat gedragen.

Zoals je hierboven ziet heeft een onderlijn wel degelijk veel functies en is daarom zeker een BELANGRIJKE SCHAKEL tussen het vangen van vis en het blanken. Hieronder zal ik proberen de functie te verklaren van enkele onderlijnen die ik gebruik en in welke situatie ze naar mijn mening het beste gebruikt kunnen worden.

1. De standaard gevlochten onderlijn:

De standaard gevlochten onderlijn

Deze onderlijn wordt waarschijnlijk nog het meeste gebruikt door de karpervissers, het biedt een gewone verbinding tussen aas en lood, is soepel en gedraagt zich natuurlijk. Het grote probleem bij gevlochten lijnen is dat ze goed door een karper waargenomen kunnen worden omdat de gevlochten lijn veel wrijving geeft over de bek van een karper. Daarom gebruik ik de onderlijn alleen maar als ik te maken heb met een grote kans van breken of kapot schuren van de onderlijn. Het materiaal wat ik dan voornamelijk gebruik is Quicksilver 25lb of 25/00 Fireline in combinatie met een sterke haak (flyliner of EBH).
Dit alles in combinatie met of zonder line aligner.

2. De standaard nylon onderlijn:

De standaard nylon onderlijn

Deze onderlijn heeft dezelfde voordelen als de gevlochten onderlijn, alleen wordt hij gewoon minder waargenomen door de karper. Het materiaal is minder zichtbaar dan gevlochten materiaal en het wordt moeilijker gevoeld in de bek omdat het materiaal gewoon minder wrijving geeft. Ik probeer met mijn nylon onderlijnen altijd zo dun mogelijk te blijven, omdat dit het natuurlijk gedragen van de onderlijn ten goede komt. Meestal gebruik ik een onderlijn van 30/00 of 33/00 en in een enkele situatie met enkele obstakels 40/00. Als ik dikker moet gaan dan gebruik ik gevlochten materiaal om zo te zorgen dat de dikte van de onderlijn geen probleem wordt bij het waarnemen. Als materiaal gebruik ik de laatste tijd fluor carbon, dit materiaal heeft ongeveer dezelfde brekingsindex als water en wordt op heldere wateren nog minder waargenomen door de karper. Ook heeft het materiaal een hogere trekkracht bij een dunnere diameter vergeleken met nylon zodat ik weer iets dunner kan gaan met mijn onderlijnen. En geloof me die paar honderste kan op verschillende wateren zeker een verschil maken. Het merk fluorcarbon wat ik gebruik voor deze "nylon"onderlijnen is Vanish van Berkley, het is namelijk goedkoper en beter dan IQ. Deze knapt namelijk niet op de knopen.Wat ik ook kan aanraden is de hair van een dunnere dikte te maken 10/00 omdat het aas zich zo natuurlijk mogelijk kan gedragen.

3. De stiff rig:

De stiff rig

De stijve onderlijn is ontworpen om bepaalde dressuurverschijnselen te omzeilen, hij prikt namelijk eerder in de bek door zijn kortere lengte (10cm) een omdat hij gemaakt is van stijver materiaal is hij moeilijker voor de vis uit de bek te verwijderen voor de karper. Een stiff rig gebruik ik alleen in combinatie met haken met een rechte punt, omdat deze haken veel eerder prikken. Haken met een klauwpunt hebben de tijd en de ruimte nodig om zich rond de lip te kunnen zetten en deze tijd hebben ze niet bij een stijve onderlijn. Maar op een moment hebben de vissen door hoe deze onderlijn werkt. Dan blazen of slaan ze tegen de boilie en als deze maar een kleine actieradius heeft van die tien centimeter dan laten de vissen het zaakje liggen. Ook door naar het lood toe te zwemmen met de onderlijn in de bek krijgen de vissen het klaar om de onderlijn te verwijderen. Het stijve van de onderlijn gaat nu in je nadeel werken omdat door de spanning die op de onderlijn komt te staan de haakpunt uit het vlees wordt gedrukt. Je hebt nu te maken met ergere vormen van dressuur en hebt daarvoor een aanpassing nodig, deze aanpassing zit hem in de volgende onderlijn.

4. De trigger rig:

De trigger rig

In de trigger rig combineer je het stijve van een stiff rig met de bewegingsvrijheid van het aas van een soepele onderlijn. Doordat de onderlijn uit twee delen bestaat kan het aas vrijer bewegen en gedraagt het zich natuurlijker vergeleken met de stiff rig. Ook als de vis probeert terug te zwemmen wordt de haak nu niet uit de bek geduwd omdat de onderlijn uit twee delen bestaat. Maar toch vis je met stijf materiaal en is de onderlijn voor de karper dus moeilijker uit de bek te verwijderen als een soepele onderlijn. De stijve onderlijnen waar ik mee vis maakte ik altijd van 25lb fluorcarbon van Korda. Dit materiaal is "onzichtbaar" en heel moeilijk waar te nemen, een nadeel is dat het materiaal redelijk snel knapt op knopen. Dus toen kwam ik weer bij 30lb amnesia clear terecht, dit materiaal voldoet prima.

5. De combi rig:

De combi rig

Deze onderlijn is een compromis tussen bewegingvrijheid van een normale onderlijn en het stijve van een stiff rig. De onderlijn zorgt ervoor dat het zaakje niet in de war wordt gegooid net zoals met alle onderlijnen die van nylon zijn gemaakt, maar door het soepele deel geeft hij de haak voldoende tijd en bewegingsvrijheid om zich te kunnen zetten. Deze onderlijn is dan ook een goede variant op de stiff rig als je met haken met een klauwpunt wilt vissen. De haak heeft meer tijd en nu zal een klauwpunt ook haken. Nog een voordeel van de onderlijn vergeleken met de stiff rig is dat op het moment dat de vis terug zwemt, hij net als bij de trigger rig, niet meteen uit de bek wordt gedrukt. Ook wordt het aas van het lood weggedrukt als het ware waardoor de karper het lood minder snel zal opmerken. Een nadeel van de combi rig is dat hij makkelijker uit te spuwen is door de karper dan de trigger rig juist door het stukje stijve materiaal te vervangen door gevlochten lijn.

6. De rekker rig:

De rekker rig

Nu wordt het achterste deel van de trigger rig vervangen door een stuk elastiek of nog mooier zoals bij de bevestiging van Gardner, met een elastische silicone slang en daarbinnen in een gevlochten draad. Het voorste deel houd ik gewoon van stijf materiaal en dit met een lusbevestiging aan een klein warteltje bevestigt. Deze onderlijn bied de mogelijkheid om nog meer spanning te zetten op de onderlijn en de vis moet eerst een centimeter of tien terugzwemmen om de spanning van de onderlijn te krijgen. Hier weer een vis die dit niet gewoon is geen raad mee en zal daardoor in paniek raken en er wordt een run geforceerd. Het nadeel van deze onderlijn is dat de karper eerst heel de onderlijn moet uittrekken om het mogelijk te maken dat de rig kan werken. En er zijn veel vissen die meteen na het voelen van de prik van de haak stoppen met het opnemen en achteruit zwemmen en meteen gaan proberen om de onderlijn te verwijderen. In deze situatie faalt de rekker rig dus omdat het elastiek nog eens niet op spanning is en het effect van het elastiek dus verloren gaat. De onderlijn is dus leuk bedacht, maar zal maar op weinig wateren werken. Zit je nu op een water waar de vissen zich hebben aangeleerd om met het lood een stukje te slepen, voordat ze weer richting het lood gaan zwemmen, dan is de rekker rig ideaal voor dat water omdat op het moment dat ze dat doen het elastiek al geheel is uitgerekt en de rig nu wel werkt. Dit doen vissen op stromend water eerder dan vissen op stilstaand water is mij opgevallen en op stromend water is het vaak verstandig om de onderlijn aan een hengel te bevestigen, mits er natuurlijk dressuur heerst op dat water.

7. De lange standaard onderlijn:

De standaard lange onderlijn

Je kan natuurlijk er ook eens een onderlijn van een halve tot een hele meter aanknopen. De vis verwacht de prik na 20 a 30 cm maar voelt niks. Het aas is dus betrouwbaar en de vis zwemt verder op zoek naar het volgende voer. Op dat moment haak de vis zich en hij verwacht dit niet, dus zal de vis een schrikreactie geven en zo kan je dus een run forceren. Nog een voordeel van een lange onderlijn is dat het aas heel vrij kan bewegen en er geen onraad wordt bespeurd rondom het aas. Er zijn wateren waar de vissen de boilies meer dan 30 cm wegslaan of blazen voordat ze het aas ook maar een keer in de bek opnemen. Dit is dus de andere richting om dressuur te omzeilen.

Conclusies

Alweer de combi die het hem deed

Na deze lange beschrijvingen moet ik wel zeggen dat ik voornamelijk gebruik maak van een standaard nylon onderlijn, maar op sommige wateren waar ik vis begint of is al een sterke dressuur en moet er dus een oplossing gevonden worden voor het probleem.
Hier komen de andere onderlijnen dan in het spel en bieden zij nu eenmaal meer voordelen dan een andere onderlijn. Maar wat ik wel vind is dat je de vissen niet slimmer moet maken dan ze zijn. Als je op een water bijvoorbeeld nog heel goed vangt is het onzin om op een andere onderlijn over te schakelen zoals bijv. een trigger rig, want als de vissen eenmaal deze onderlijn kennen dan zijn er nog maar weinig alternatieven om dan de dressuur te omzeilen en zal er de eerste jaren slecht gevangen worden. Ook als iedereen met een trigger zit te vissen, knoop er dan maar weer eens een standaard rig aan. Vissen zijn deze onderlijn dan allang weer vergeten en zijn weer goed te vangen op deze onderlijn. De allerbelangrijkste zin is en zal altijd blijven:
VIS ANDERS DAN DE ANDERE VISSERS!

Bart van den Hurk