Artikelen

Koetjes en kalfjes

Je kent het wel. Bijvoorbeeld op verjaardagen en andere gezellige bijeenkomsten, waar gesproken wordt over koetjes en kalfjes. Vroeg of laat is er wel een leek, die voor de gelegenheid geïnteresseerd lijkt te zijn. "Gaan jullie nog op vakantie?" "Ja, van de zomer gaan we 2 weken naar het Gardameer, maar volgende week ga ik al een week naar Frankrijk en over 3 weken..." In april al? "Ja, dan ga ik vissen.""Een week lang? Waar slaap je dan?" "Gewoon aan het water, want 's-nachts vissen we ook." "Maar dan kan je toch je dobber niet zien?" "Nee, we vissen zonder dobber." "Maar hoe kun je dan zien wanneer je beet hebt...?"

Veel mensen zullen echter nooit beseffen...

Tijdens de aanloop van zulke gesprekken kun je vaak al inschatten of het de moeite waard is verdere voorlichting of eventueel een spoedcursus te geven. Meer dan eens wil men wel eens een nachtje mee, hoewel het er maar zelden daadwerkelijk van komt. Veel mensen zullen echter nooit beseffen wat er allemaal achter onze passie schuil gaat...

Koeien bij Cees

Op 12 augustus 1992 kreeg ik van het CBS groen licht voor het roze papiertje, waardoor er een wereld voor me open ging. Het wegennet stelde me in staat om nieuwe stekken buiten fietsbereik te bemannen. Hoewel ik het putje van Cees (voor de liefhebbers met archief: VBK nr. 18, sept. 2000) al eerder beviste, werd dit nu een stuk makkelijker. Op deze stek bracht ik mijn eerste nacht door tussen de koeien. Ik was reeds op de hoogte van het rouleersysteem op de graslanden. Als het gras te hoog werd, kwamen de koeien om de boel in te korten en zeer plaatselijk te voorzien van een geconcentreerde mesthoop. Ik was hoopvol begonnen aan de voorbereidingen voor een korte sessie. Bij de laatste keer voeren, zag ik dat het foute boel was. Op de plek waar ik wilde vissen, liepen de gevlekte, stevig gebouwde herkauwers te grazen. Shit! Letterlijk. Ik had al vaker gehoord, dat ze geen kwaad doen en alleen nieuwsgierig zijn. Dus voer in het water en in het weekend gewoon vissen tussen de dames.

In de koektrommel voelde ik me redelijk veilig.

Dat weekend kon ik bij aankomst nog juist een vlaai-vrije zone vinden om de bivy op te zetten. De hevig snuivende vrouwen waren echter zo nieuwsgierig, dat ik nauwelijks de tent op kon zetten. Het leek me ook niet veilig zo tussen deze zwaargewichten te slapen. Ook voor mijn hengels vreesde ik het ergste. Daarom besloot ik in de auto te gaan slapen en met een paar hoge steunen de hengels af te bakenen. Hoewel de koeien net zo groot waren als 'de koektrommel' (Subaru mini jumbo super-de-luxe), voelde ik me redelijk veilig. Uiteraard was het de hele avond dringen geblazen om de auto, maar na een paar keer wegjagen leek het bij het vallen van de nacht eindelijk rustig te worden. En zo waar viel ik nog in slaap ook.

Plotseling schrok ik wakker. Helaas niet van een aanbeet. Hoewel...De koektrommel trilde. Als ik langzaam met mijn hoofd naar boven kom tot bij het raam, zie ik op 20 centimeter afstand een vreselijk grote koeienkop naast me. Juist op dat moment verscheen er een enorme natte lap, die als een zeem over het hele raam ging. WOOOHH!!! Ik schoot een meter naar achter. Onmiddellijk opende ik de deur aan de ander zijde om die dikke grasmaaier weg te jagen. Volgens mij heb ik die nacht niets meer gevangen, maar ik was blij toen ik heelhuids en zonder materiële schade huiswaarts keerde.

Rivierkoeien

Heb je eenmaal een nacht verse koeienvlaai geroken, dan ben je verkocht. Daarom zocht ik langs de rivier een stek, waar direct vanuit de tent inhaleren mogelijk was. Hoe verser hoe beter! Zo'n stek vond ik inderdaad. De rivier was er mooi breed en de overgang naar het vaste land was heel geleidelijk. Een echte Hollandse uiterwaard, die bij hoog water voor het grootste gedeelte blank kwam te staan. Ideaal voor de koeien, die met gemak dagelijks 75 tot 150 liter water uit de rivier slurpen. Vervolgens wordt dit gemengd met een meermaals gekauwde hoeveelheid vers gras. Na een intern proces door de lebmaag, boekmaag, nepmaag en de pens sijpelt de opbrengst weer op aarde. Dit eindproduct kom je vaak en soms op onverwachte plekken nog tegen.

Koeien blijken heel goed in:..

.. Fieldtesting..

In die tijd voerde ik de stek 2 of 3 keer van tevoren aan met maïs en boilies. De krantentas werd links gevuld met waadpak en een zak boilies en rechts met een flinke emmer vol gekookte maïs. Na zo'n veertig minuten fietsen klom ik over de dijk en in één oogopslag zag ik de brede, met koeien bezaaide uiterwaard overgaan in de prachtige watermassa. Die fraaie geur die je dan tegemoet komt, is een mengsel van gras, rivierwater en verse vlaai. En als je onder zulke omstandigheden gevangen hebt, is zo'n geur als snel vertrouwd en geeft het je hoop op een goede afloop van de sessie. Maar zover was het op deze stek nog niet.

Het was begin juni en zowel de meeste vogels als de brasems waren reeds afgepaaid. Laag over het gras vlogen nog wat schreeuwende vogels. Niet zonder een enkele voltreffer, probeerde ik tussen de plakken vlaai richting het water te lopen. Vaak als de bovenkant al hard en goed uitgedroogd is, wil de binnenkant daarentegen nog wel eens vloeibaar zijn. Dit zorgt soms voor onverwachte, maar zeer spectaculaire uitglijers. Bij het water aangekomen zat in de meeste gevallen het grootste deel van de maïs nog in de emmer. Ik sprong in het waadpak en liep met het voer tot het water op borsthoogte zat. Op die diepte maakte ik een lange voerstrook en na 2 en 4 dagen herhaalde ik dit. Niet al te revolutionair, maar een eenvoudige en vaak nuttig gebleken methode. De rivierkoeien bekeken het allemaal, maar leken niet echt geboeid of geïnteresseerd.

De desinteresse veranderde echter toen ik voor de eerste nacht de bivy op kwam zetten. De meest nieuwsgierige kwam met een natte, druipende neus voorzichtig naar me toe. Driftig en hard snoof ze aan de tent. Angstig keken de collega-koeien van een afstandje toe, maar toen ze zagen dat ik niet ingreep, kwamen ze langzaam dichterbij. Ik was benieuwd hoe ver ze zouden gaan. Als het bij een beetje gesnuif zou blijven, hoefde ik me voor de rest van de nacht geen zorgen te maken. Ik had natuurlijk geleerd van de koeien bij Cees, dus ik was enigszins voorbereid. Toen het dringen geblazen werd rond de tent moest ik ingrijpen. Met geroep en wilde gebaren met handen en voeten joeg ik de zwaargewichten naar achter. Als je dit met de volle overtuiging doet, lukt het negen van de tien keer. Als je aarzelt, werkt het vaak averechts en komen ze juist naar je toe. Ik joeg ze overtuigend tot op ruime afstand van de tent, zodat ik de verdedigingslinie kon opstellen. Speciaal voor de gelegenheid had ik spullen meegenomen om een soort afrastering te maken. Met lange steunen, extra plu-stokken en een soort waslijn moest het lukken. Met een flinke steen sloeg ik de steunen stevig in de grond. Vervolgens bond ik de waslijn zodanig tussen de steunen, dat de tent en de hengels tot aan het water afgeschermd waren. De lijn stond strak gespannen op ongeveer 80 centimeter boven de grond. Een koe-vrije zone. Als één koe zou willen, kon ze het hele zootje zo omver lopen, maar gezien de ervaring bij Cees had ik goede hoop dat het ze voldoende af zou schrikken.

'164'

Kalfje uit de polder.

Na een tijdje won de nieuwsgierigheid het van de angst en kwamen de dames weer een kijkje nemen. Het viel me op, dat '164', vernoemd naar het geel met zwarte nummerplaatje in haar beide oren, weer voorop ging in de strijd. Zij bleek achteraf bijna altijd de meest brutale te zijn. Op het moment dat ze met haar neus de waslijn raakte, sprong ik op en joeg haar weg. Zo probeerde ik ze te leren, dat ze tot de afbakening mochten komen en geen stap verder. Toen ze weer op enige afstand waren, liep ik terug. Al snel volgden de dames, met '164' voorop. Nu besloot ik niets te doen, om te kijken óf en hoe de verdedigingslinie werkte. Ik was immers niet van plan om de hele nacht de grenswachter uit te hangen.

Eerst snuffelde '164' aan de waslijn. Na inspectie, kwam haar kop omhoog en begon ze in mijn richting te lopen. Langzaam, hoefje voor hoefje, totdat de waslijn strak tegen haar voorpoten stond. Plots stopte ze. We keken elkaar twijfelend aan. Vervolgens liep ze door en sprong over de lijn heen! Hoe kon dit? Ze sprong als een ware atleet op de atletiekbaan bij de hordeloop. Haar bovenlichaam bewoog niet, terwijl haar onderlichaam soepel over de hindernis ging. Nu was de koe-vrij zone veranderd in een boksring en stond ik oog in oog met '164'. Wat nu? Eén verkeerde beweging en ik ging knock-out. Als ik haar zou opjagen, zou heel de verdediging omver gaan, maar als ik niets zou doen zou ze misschien wel de tent en de hengels omver lopen. Voorzichtig gebaarde ik haar om weg te gaan. Dat hielp niet. Bij een wildere poging draaide ze om en sloopte slechts een gedeelte van de afbakening. Na de reparatie besloot ik om een aantal sleutels aan de lijn te hangen, zodat ik aan het gerinkel kon horen als ze in de buurt waren.

Een tonnetje van een schub.

Pas laat in de avond vertrok de kudde naar een verder gelegen stuk grasland om daar te overnachten. In de schemering werd ik door een enkele piep er aan herinnerd dat ik aan het vissen was. Snel volgde nog 2 piepen en ik zag de waker langzaam zakken. Typische winde-actie, dacht ik. Licht geïrriteerd draaide ik aan de slip om de waker weer omhoog te krijgen. Met een beetje pech kan een school windes je de hele nacht bezig houden. Minder nuttig, als je ze eenmaal op je stek hebt. Nog geen minuut later hing de waker weer halfstok. Wederom draaide ik de lijn strak, maar bij de derde keer gaf ik het op. Deze winde zat waarschijnlijk al te goed gehaakt en dan moet je vroeg of laat toch opnieuw ingooien. Terwijl ik met de hengel strak draaide, voelde het alsof ik vast zat. "Kijk is aan", mompelde ik. Bij het opvoeren van de druk voelde ik ineens tegendruk. Toch karper? Na een degelijke rivierdril rolde er een tonnetje van schub in het net. Schijnbaar zat hij al bij de eerste piep gehaakt. Het komt wel vaker voor, dat maagdelijke vissen na het prikken van de haak gewoon doorgaan met azen. Ze zien dan nog geen gevaar en merken pas later dat er iets niet pluis is. Bij het onthaken van het tonnetje bleek de haak ver in de bek te zitten. Waarschijnlijk was de boilie zonder angst diep naar binnen gezogen en zelfs na het prikken was er nog geen reden tot paniek. Ze bleek bij een bescheiden lengte van nog geen 70 centimeter toch ruim 10 kg te wegen. Later die nacht wist ik nog een schub van hetzelfde kaliber te vangen, met een flink opvallende knik in de rug.

Koektrommel tussen de koeien

DDie nacht logeerde de koektrommel, net als ik tussen de koeien. Gezien de ervaring bij Cees kon dat in mijn ogen geen kwaad. Een beetje met die natte lap aan de ramen likken moest kunnen, dacht ik. Dus in de avond had ik de auto na het uitladen van de spullen aan de binnenkant van het hek, op het weiland laten staan. Toen ik in de ochtend bepakt en slalommend tussen de vlaaien bovenaan de dijk kwam, zag ik het trotse wagentje staan. Gedeeltelijk, want één van de dames stond er voor en was ermee aan het spelen. Ook geen probleem. Maar toen ik dichterbij kwam, zag ik dat het spelen minder onschuldig was dan het ramen zemen. Deze dame was even de punten van haar horens aan het bijwerken. Zoals katten wel eens met hun nagels langs een plant of de stam van een boom krabben, ging deze koe met haar horens heen weer over het metaal van de koektrommel. Eenmaal dicht bij de auto, zag ik tussen alle vlekken enkele diepe groeven in de lak.

De koeien kijken toe.

De werkelijke schade werd pas duidelijk tijdens de wasbeurt thuis. Over een lengte van ongeveer een meter zaten deuken en diepe groeven in de lak. De reactie van mijn ouders was exponentieel heftiger dan de mijne. Mijn vader sprak over 'duizenden guldens schade' en sinds dien was ik automatisch schuldig aan alle onregelmatigheden aan de koektrommel. Aangezien mijn studiebeurs van f 125,- per maand niet toereikend was, heeft er nooit een reparatie plaatsgevonden. Mijn ouders spraken over schande, maar ik vond dat de koektrommel een oorlogswond had, welke het stille bewijs was van een boeiend en schokkend levensverhaal.

Omdat het dappere wagentje na jaren trouwe dienst 'op' was, hebben we hem onlangs weggebracht naar zijn laatste bestemming. De wonden waren nog steeds zichtbaar. Ze konden maar niet begrijpen dat het me pijn deed om het wagentje weg te doen. Liever had ik hem in de vitrinekast gezet. Als ik terugdenk aan onze eerste Frankrijktrips, was de koektrommel erbij. Langs Sint-Job-in-'t-Goor, Jezuseick en tussen de vrachtwagens op z'n Flinstones de bergen van de Ardennen beklimmen. En meer dan eens zaten we met de koektrommel tot de nok toe volgeladen vast in de Franse rivierklei, maar nooit liet hij ons in de steek. Nooit! Een ware topper in zijn klasse. Het ga je goed, koektrommel!

Een volgende keer meer koetjes en kalfjes.

Daniël van Dijk