Artikelen

Ongeschonden natuur.. Over maagdelijk water, strepen en targetschubs

Telkens weer als je gaat vissen op die tien procent van het Nederlandse water waar regelmatig bivvy's staan wordt je geconfronteerd met dressuur. Over de definitie van dit woord kun je discussieren maar iedereen begrijpt wat er mee bedoeld wordt. Het kan zeker een uitdaging zijn om te vissen op een water waar je concurrentie hebt. Die uitdaging, in combinatie met een of meerdere "Targetvissen" ga ik zeker niet uit de weg, maar steeds vaker krijg ik de behoefte om karpers in natuurlijke omstandigheden achterna te gaan. Voor een belangrijk deel wordt de aanwezigheid van karper in Nederland op peil gehouden door geregistreerde uitzettingen. Echter via de rivieren komt de karper ook ons land binnen, aquaria worden geleegd en er zijn situaties waarin de karper zich succesvol kan voortplanten. Zogenaamde maagdelijke karpers zijn meestal toch door toedoen van mensen in het water beland dus helemaal ongeschonden zijn ze niet, maar nog nooit eerder gevangen vissen spreken wel tot de verbeelding.

Zoeken naar goud

Beginnersgeluk aan het machtige Amsterdam-Rijnkanaal

Mijn eerste ervaring met de kracht van een misschien wel nooit eerder gevangen karper was aan het Amsterdam-Rijnkanaal in 1999. De plannen waren er al langer om het er eens te proberen maar toen het er eenmaal van kwam had ik binnen 12 uur een aanbeet. Na een lange nacht van boten en brasems beleefde ik een ongelofelijke dril in de morgen. Ik besefte toen al wel dat ik stinkend geluk had met de vangst van deze beauty. Maar deze vangst heeft mij wel doen beseffen dat het mogelijk is om uit zo'n enorm wateroppervlak een karper te vangen. En dat is een prettige gedachte als je neerstrijkt aan het grote open water en het blanken begint.

Dat het vangen van een karper op Neerlands veel bevaren grote water moeilijk is, is niet lastig om je in te denken. Gewoon al omdat het aantal karpers per hectare verschrikkelijk laag is. Maar wat te denken van een afgesloten water met een redelijk aantal karpers er in? Dat moet toch niet moeilijk zijn? Zeker als ze nog niet eerder belaagd zijn. Zo'n water ben ik dus tegengekomen. Regelmatig trek ik er op uit om op zoek te gaan naar vergeten putjes met monsterkarpers er in. Soms kom je wat tegen, maar negen van de tien blauwe vlekjes op de kaart blijken niets voor te stellen. Zo ben ik tijdens deze zoektochten in een moeras beland, aangevallen door teken, achterna gezeten door allerlei vee, maar ook door boeren (met geladen buks wel te verstaan). Dit water echter bevat wel degelijk karper. Ik ken het eigenlijk al vrij lang en een keer per jaar ben ik er een weekend in de buurt, drie jaar geleden zag ik er voor het eerst een karper zwemmen, nog een volschub ook. Dat ik dat niet eerder gezien had! Het grootste gedeelte van het water is een meter diep met een hele dikke laag rottende bladeren. Een kleiner gedeelte is wat dieper en vrij van bladeren, maar met veel wier, riet en een paar lelievelden. Dit stuk bevind zich in een open plek in het bos waar altijd de zon op staat, nog nooit heb ik een karper buiten dit deel gezien. Nog steeds heb ik geen zekerheid over de herkomst van de karpers, wel weet ik dat het water aan het eind van de 19 de eeuw is aangelegd. Mogelijk zijn een aantal vissen die achterbleven bij een overstroming hier in gezet (de schubkarpers en andere witvis) en is de rest afkomstig van een hobbykweker, een hoogbejaarde boer die zegt de karpers die uit zijn vijver groeien hier in te zetten.

De spanning van het begin...

Negen van de tien blauwe vlekjes op de kaart blijken niets voor te stellen, maar soms vind je goud.

Het jaar daarop nam ik dus een hengel mee en ik was van plan om even een paar karpers te gaan vangen met de korst. Dat viel dus tegen. De vissen hadden nog nooit brood gezien en reageerden absoluut niet. Wel had ik de gelegenheid om de vis goed te observeren omdat vrijwel overal de bodem zichtbaar was. Ik waande mij aan de Redmire Pool. De vissen waren gewoon te mooi, dit kon niet. Er zwommen rijenkarpers, volschubs, een paar schubkarpers van formaat en een spiegel met een buik alsof ie alleen maar boilies eet. Uiteindelijk wist ik een kroeskarper en een paar voorns, die een vliegvisser rillingen zouden bezorgen, te vangen op de korst. Een vrij unieke situatie dus, maar de karpers waren geen trillingen gewend langs de waterkant. Ik moest weer leren om zachtjes te lopen en stil te zijn als ik iets zou willen vangen.......

Midden in de winter ben ik er nog eens heen geweest met de pen. Tegen middernacht kwam er pal voor mijn voeten een brede donkere rug uit het water. Het was daar net 40cm diep en heel rustig zwom de vis voorbij. Ik was verre van rustig, ik schrok zo erg dat ik niet kon reageren, mijn hart stond even stil. De karper zwom steeds verder uit de kant maar bleef wel aan de oppervlakte. De rug verdween in de nacht net zo geruisloos als hij verscheen.

Aan de slag

Eindelijk een karper. Deze was groter en sterker dan ik verwachtte.

Eigenwijs als ik ben pakte ik het de volgende keer heel anders aan. Twee hengels, bivvy, vastloodsysteem en twee nachten blijven zitten. Ik moest en zou hier een paar vissen uit trekken. De grootste fout die ik maakte was om met boilie's te vissen. Ik had wel voor Scopex gekozen omdat ik dacht dat zoete boilies de snelste respons zouden geven, maar ik kon het wel schudden zonder te voeren. De eerste nacht ging voorbij zonder een piep. Ik klom in een boom om te kijken waar ze uithingen en zag ze (alle karpers zwemmen in een grote school) net op een plek waar ik niet bij kon komen zonder ze te verjagen. De plek waar ze wel overheen moesten werd geheel afgesloten met een strook felgele boilies. Vol spanning kroop ik mijn slaapzak in. De karpers waren de hele dag passief geweest dus zouden ze massaal gaan azen vannacht?
Om een uur of drie werd ik wakker van een krakende tak. "Daar loopt iemand!" Uit het bos kwam iemand aangelopen en kwam mijn kant op. Een meter of twintig verderop liep hij richting het water. Misschien wel een stroper... Tot mijn verbazing ging hij het water in en door het geplons ontstonden er een paar golven op mijn stek, de karpers ook nog weg. Veel te laat zag ik dat het geen mens was maar een hert. Even later volgde de rest van de roedel. Ze dronken wat water voordat ze naar de overkant liepen.

De volgende ochtend moest ik bij het eerste licht al weer opruimen. Tijdens het binnendraaien sprong er triomfantelijk een karper boven mijn stek. Mompelend dat het toeval is pakte ik de tweede hengel op. Er kwam een staart boven water dus ik wachtte nog even. Na een half uurtje moest ik echt opruimen en op hetzelfde moment dat het lood verplaatst springt ook boven deze stek een karper. Het was duidelijk dat de karpers op alles behalve boilies aan het azen waren. Er is heel veel natuurlijk voedsel. Later ben ik er achter gekomen waarom ze zo heftig reageerden op het binnendraaien van het lood. De bodem is bedekt met een dunne laag algen en heel fijn zand, verplaatsing van het lood zorgt voor een dikke streep op de bodem. Zo'n streep trekt soms pas na een aantal uren dicht en aangezien zulke strepen niet natuurlijk zijn draait een karper zich letterlijk om als ie over zo'n streep zwemt.
Dit betekende dat er voortaan in een keer goed geworpen moest worden, want strepen op de bodem betekenen gevaar!

Eindelijk een karper

Een karper als deze als doel hebben, blijft een deel van mijn visserij. Ook als genieten van de natuur het belangrijkste is.

Deze sessie had dus ook geen karper opgeleverd en ik viste verder op de bekende putjes. Tot er weer wat ging kriebelen. Ik koos er voor om te voeren, tijgernoten moesten het doen. De reis met het openbaar vervoer nam zo'n twee en een half uur in beslag en vervolgens moest ik nog een half uur lopen naar het water. Per keer voeren was ik dus 6 uur onder weg. En dan heb ik het nog niet over vertragingen, stakingen en blaadjes op de rails.

Die keer ging ik weer met de pen vissen, om strepen te vermijden. Ik voerde bij aankomst op de vaste plaats, maar ik had al gezien dat ze verderop zaten. Een enkele tijgernoot werd op de route van de vissen gelegd en tergend langzaam kwamen ze mijn kant op. Het leek mijn niet verstandig om bij te voeren omdat ze op de tubifex of iets dergelijks aan het azen waren. De grootste schubkarper zwom richting tijgernoot, maar een karpertje dat half zo groot is was haar voor. Ik baalde eigenlijk een beetje dat het niet die grote was, maar dat kleine visje vocht nog behoorlijk zeg! Als ik de vis op de mat leg blijkt deze toch groter als ik dacht, 24 pond, terwijl ik dacht dat ie een pond of 15 was. Ik durf niet meer te schatten wat die andere karper moet hebben gewogen. Ik kwam nog langs de voerplek en zie dat een aantal vissen aan het azen is, maar ik keek alleen maar. Aan de ene kant wilde ik ze niet vangen om van de mogelijkheid gebruik te maken om ze te observeren, aan de andere kant besefte ik dat ik toch weer een vis als doel had gesteld en me bezig hield met de vraag hoe vaak natuurlijk gedrag ten onrechte als dressuur gezien wordt. Dat was de reden dat ik even geen zin meer had. Waarom wilde ik het gedrag doorgronden van die visjes en niet gewoon genieten van de ongeschonden natuur?

Twee seizoenen, twee verschillen

De kracht van zo'n vis is werkelijk onvoorstelbaar. Ik heb hem tweemaal mogen vangen.

Dit jaar ben ik er twee maal geweest. In mei was de paai en ik was niet van plan om te gaan vissen. Maar ik had wel een emmertje hondenbrokken meegenomen, zo'n drie kilo. Meestal als ik drijvend vis wacht ik tot er meerdere vissen gaan azen en werp dan mijn aas ertussen. Nu had ik geen hengels bij me dus had ik de gelegenheid om eens te kijken wat er gebeuren zou als je doorgaat met voeren zonder te vissen. Volgens de verhalen kan je door voedselnijd te creëren de vissen helemaal gek krijgen, maar ik had dit tot nu toe alleen in de pretparken gezien, maar niet op een "gewoon" water. Gewoon tussen aanhalingstekens, want de karpers waren verschrikkelijk schuw. De eerste dag voerde ik vier keer, steeds een paar handjes. De karpers vertoonden vrij herkenbaar gedrag namelijk eerst schrikken, vervolgens heen en weer zwemmen en als je denkt dat ze er vandoor gaan komt ineens de eerste vis die een brokje pakt. Telkens waren er een paar vissen die aten maar als de brokjes tegen de kant aan dreven bleven ze er af. Opvallend was dat niet de grootste vissen de plek opeisten maar de kleinsten van de school. De volgende dag bleef ik constant aan het water en om de tien minuten schoot ik een klein handje in het water. Drie vissen gingen al door het lint, maar de overige waren aan het paaien. Na drie uur voegden de ander vissen zich bij het vreetfestijn. En soms sprongen ze uit het water, zo agressief werden de brokken gepakt.

Pas een paar maanden later kwam ik weer aan het water en natuurlijk had ik tijgers en een emmer hondenbrokken meegenomen. De vissen lagen helaas al op hun winterplek. Een kuil van een paar vierkante meter doorsnee, gevuld met karper, letterlijk opgestapeld. Ondanks de zon waren ze zeer passief. Hondenbrokken in het water schieten had geen zin en tijgernoten voeren in de kuil was vragen om problemen. Ik besloot een kattenbrok uit blik onder een dobber te proberen. Met een stalkerhengel kon ik toch bovenhands werpen onder de bomen, iets wat met een hengel van 12 of 13 feet onmogelijk is. Het lukte net niet om ver genoeg te gooien dus pakte ik een loodje van 30 gram. De afstand was er wel, maar het aas bleef niet zitten. Toch maar een tijgernoot er aan gezet. Hoe kon ik ingooien zonder ze te verjagen? Door achter de karpers te werpen en langzaam een stukje binnendraaien misschien. Een takje bleef aan de haak hangen en die moest ik wel door de school karpers trekken om hem van de haak te halen. De karpers vertrokken, maar keerden niet terug in de kuil, omdat die bewaakt werd door een winde. Telkens als een karper richting mijn aas zwom ging deze winde naast de karper zwemmen en als een koppel zwommen ze zij aan zij weer weg. Een paar minuten later lag de winde weer in de kuil om de volgende karper die terugkwam weg te leiden. Zou de winde de streep gezien hebben?

Dit hele jaar heb ik niet meer dan een uur gevist op dit water, maar in de uren dat ik er aanwezig ben geweest heb ik heel veel geleerd over het gedrag van de karper. Een grote vis vangen wil iedereen, dat verlangen blijft altijd aanwezig en ook ik kan het niet ontkennen. Het is de weg er naar toe wat het zo mooi maakt, want als je hem eenmaal hebt ga je weer verlangen naar de natuur en is formaat even niet belangrijk. Totdat er iets gaat kriebelen...
Ik zal pas weer in het voorjaar terugkomen. Wanneer de karpers door de eerste zonnestralen van maart weer uit de kuil kruipen, dan ligt daar bovenaan, net achter de rand een handje tijgernoten of misschien een dikke worm, te wachten op die ene grote schubkarper.

Jeroen Houdijk