Artikelen

Koude Karper

Een kort intro
Onderstaand artikel is al eens eerder op het web geplaatst. Op verzoek van KWO en als mooie aanvulling op de huidige winterbijdrages van het KWO-Rotary-Team, leek het ons gepast dit artikel nogmaals te plaatsen. Mijn inzichten en ervaringen zijn niet drastisch gewijzigd, dus kon het in praktisch ongewijzigde vorm herplaatst worden. In mijn winterschrijfsel voor de KWO rotaryronde nummer 7, ga ik wat dieper in op de aspecten van mijn wintervisserij. Ook kan ik daar wat extra ervaring kwijt die ik sinds het verschijnen van onderstaand artikel heb opgedaan. Na de eerste verschijning van dit artikel heb ik al vele reacties en e-mails ontvangen van lezers die ik met nog wat extra info op weg heb kunnen helpen en zoals ik kan overzien zijn die ook al succesvoller bezig in de winter. Doe er je voordeel mee.

Recentelijk las ik op het discussieboard een topic waarin gewaarschuwd werd voor eventuele beschadigingen die karpers kunnen oplopen bij extreem lage luchttemperaturen. Die topic refereert aan temperatuursverschillen tussen onder water en op het land en het eventuele risico op bevriezing. Ik juich alertheid in deze van harte toe, maar heb zelf nog nooit beschadigingen gezien of veroorzaakt bij het hanteren van karpers in de winter. Dat neemt niet weg dat het onze taak is en blijft om ten alle tijden voorzichtig met onze gevinde vrienden om te gaan. Het klinkt aannemelijk dat als de luchttemperaturen ver beneden nul liggen, een natte karperhuid spontaan kan bevriezen. Mijn ervaring is dat niet. Een natte onthaakmat die bevroren is verliest daarentegen wel degelijk zijn beschermende werking en ik raad daarom ook dringend aan om je onthaakmat nog even goed nat te maken alvorens je er een ijskoude winterkarper aan toevertrouwd. Houd gewoon genoeg water onder handbereik om tijdens het onthaken en fotograferen de karper nat te houden en houd het kort. Wees voorbereid op wat er gaat komen en behandel onze karpers met respect en eerbied. Een foto is leuk, maar het is de herinnering die blijft. Pas ook zelf goed op je eigen ledematen. Bij temperaturen ver beneden nul is de kans op ernstige bevriezing met name van je vingers niet ondenkbaar. Ik wens jullie veel lees- en ijskoud wintervisplezier toe.

Een beetje materiaal

...warmtepak, warmtelaarzen, winterkarper...

Doorvissen op Karper in de winter. Daar is inderdaad al veel over geschreven. Toch verbaast het mij dat ik in de winter (en dan bedoel ik echt winter met watertemperaturen rond de 4 graden) heel weinig Karpervissers aan de waterkant zie. Natuurlijk speelt het weer ons ook parten, maar daar kun je je tegen wapenen. Dat is dan ook wel een vereiste. Als je zelf zit te klappertanden tijdens je sessie is de lol er al snel af. Met een goed warmtepak, dito laarzen en een goed afsluitbaar onderkomen kom je al een heel eind. Wat die laarzen betreft; ik heb 4 jaar geleden in een zaak voor agrarische benodigdheden een paar laarzen gekocht van het merk HEVEA. Die laarzen kun je ook krijgen in de betere outdoor winkels of bestellen. Voor 70,= Euro heb je een laars die gegarandeerd warm blijft tot -40 graden en tevens voorzien is van een stalen neus. Ik heb hiervoor ook andere laarzen gehad en versleten, maar deze zijn echt voor een life-time. Een aanrader dus. Wel met droge voeten in die (elke) laars stappen, want als je natte voeten hebt of als je voeten al koud zijn, krijg je ze met de beste laars niet meer warm.

Goed, winterkarperen

Ik moet wel bekennen dat het najaar en de winter mijn beste karpertijd van het jaar is. Die magische voorjaarsperiode is voor mij tot nu toe een stuk minder succesvol dan het najaar en de winter. Ik ben wel een stuk dichterbij succes in het voorjaar, maar het valt nog in het niet bij mijn wintersessies. Voor ik verder ga met mijn artikel, som ik nog even een aantal voordelen van het wintervissen op. Meestal heb je het hele water voor je alleen (straks niet meer als jullie dit artikel hebben gelezen). De Karper is echt op z'n mooist (ze hebben een prachtig winterkleed variërend van herfstgeel tot oranjerood). De Karper is doorgaans moddervet en zwaar omdat ze al een tijdje bezig zijn hun (vet)reserves op te bouwen voor de winter. Later in de winter zie je gelukkig steeds minder verwondingen of littekens van eerdere vangsten, dus veel puntgave vissen.

Het kan iedereen natuurlijk overkomen dat je vis een haak/dril verwonding oploopt, maar er zijn genoeg punten waar wij op kunnen letten om dit risico tot een minimum te beperken. Hier wil ik toch wel even bij stilstaan, omdat ik helaas nog te veel (zwaar) verminkte Karpers op mijn onthaakmat aantref. Om te beginnen vis ik zo licht mogelijk op Karper en daarmee bedoel ik dat ik de lijn en haak zo licht mogelijk kies voor zover de plaatselijke omstandigheden dat toelaten. Nog veel te vaak vind ik langs de waterkant montages waar ze in het SM circuit van zouden huiveren. Je zult misschien denken dat ik overdrijf, maar ik vind dus echt behalve zwerfvuil, bierblikjes, plastic zakken enz. regelmatig montages op oeverlokaties. Ook weggegooid nylon kom ik regelmatig tegen. Mensen.... hebben jullie wel eens gezien wat er met vogels en andere dieren gebeurt die in jullie weggegooide nylon verstrikt raken ? Ik wel en geloof me, je wilt niet ruilen. Dus voor de miljoenste keer... neem je troep mee, gooi het in de vuilnisbak en zeker je nylon. Lukt dit nu echt niet (kan het me bijna niet voorstellen) knip dan je overtollig nylon in stukjes of smelt er een prop van. Op die manier is het in ieder geval niet meer dodelijk.

Zo.... dat was mijn preek over het afval. Nog even iets over onze montages.
Tuurlijk kun je net even iets zwaarder vissen dan je in werkelijkheid nodig hebt, maar vermijd dan zaken als Amnesia voorslagen, Led-Core of overdreven zwaar gevlochten lijn. Sowieso gebruik ik in de winter al veel kleinere haken omdat de Karper veel rustiger beweegt, trager aas opneemt en zelfs treuzelt en speelt met montages. Een grote haak, maat 1, 1/0 of 2, werkt dan alleen maar in je nadeel. Ook ik vis wel eens met grote haken en het is niet zo dat grote haken per definitie zware verwondingen aanrichten, maar een kleine haak die dikdradig genoeg is vult zich veel beter met vlees, dringt makkelijker in en wordt veel minder snel gedetecteerd door de Karper. Maatjes 8 en 10 voldoen echt prima. Geloof me (of de foto's). Legio voordelen dus. Over onderlijnen in het bijzonder ga ik het hier nu niet hebben. Ik stem mijn onderlijnen af op de plaatselijke omstandigheden (bodemsoort, dressuur, enz.), maar gebruik doorgaans hele eenvoudige onderlijnen volgens het knotless-knot principe.

Het succes van winterkarperen zit hem dus niet zozeer in de soort onderlijnen, maar in de aanpak, het aas en belangrijker nog de voorbereiding.

De voorbereiding

...vismaat Mitsz met een fraaie winterspiegel...

Ik (wij, als je mijn vismaat meerekent) voeren altijd vooraf. Ik vis dus bijna nooit instant. Ook maak ik al jaren mijn eigen boilies volgens de normen van Evert Aalten. Voor wie niet met Evert's aastheorie bekend is, komt het er in het kort op neer dat je boilies maakt waar alles in zit wat een Karper nodig heeft om te kunnen groeien en gezond te blijven. Dus als de Karper alleen nog maar van mijn boilies zou eten en verder niks, kan hij/zij daar volledig van leven zonder tekorten op te bouwen. Evert maakt verder nog een scheiding tussen winter en zomeraas, wat te maken heeft met de watertemperatuur en het te hanteren eiwitgehalte van de boilies. Nu wil ik niet zeggen dat je met een ready-made boilie niet kunt winterkarperen, maar daar heb ik dus absoluut geen ervaring mee en als je verder leest zul je begrijpen dat ik voor het wintervissen sowieso nooit een ready-made zou inzetten. De reden hiervoor is simpel, met elke ready-made is het na een aantal voerdagen en vangsten op 1 stek afgelopen. De Karper bemerkt dat er tekorten optreden en zal weer snel overgaan op zijn eigen natuurlijke voedsel. Dat natuurlijke voedsel is er in de winter natuurlijk bijna niet, waardoor de kans groot is dat de Karper gewoon stopt met eten. Het is een feit dat een Karper wel 1 jaar lang zonder voedsel kan voordat hij sterft (lullig onderzoek, maar wel uitgevoerd en niet door mij).

Ook al vis ik altijd met mijn vismaat en doen we alles samen (nou ja, alles, ik heb al 24 jaar een hele leuke vriendin en ben monogaam dus laten daar geen misverstanden over onstaan), ga ik toch verder in de "ik" vorm. Ik hecht dus veel waarde aan mijn aas en mijn (winter)visserij is dan ook gebaseerd op voorvoeren en doorvoeren. Dat is dan ook de sleutel tot (ons) succes.

Waterkennis

Ik kies voor mijn wintervisserij een water dat ik ken. Met kennen bedoel ik dat ik dit water grondig heb bestudeerd. Ik ken het bodemprofiel door het peilen met een fish-finder of peilhengel, ik ken de trekroute van de vis en ik ken daardoor de stekken waar de karper komt.

Voeren

...doorgaans moddervet en zwaar...

Ik begin met voeren in oktober (ja rustig, ik weet dat het inmiddels al wat later is) en afhankelijk van de watertemperatuur, bijvoorbeeld 10 graden, voer ik ongeveer 1 kilo boilies om de dag per stek. Dit doe ik 2 weken lang, waarbij ik de hoeveelheid langzaam afbouw tot ik op 500 gram boilies om de dag zit. Die 500 gram boilies hou ik de rest van de winter aan. Ik begin pas na 2 weken met mijn eerste sessie. Niet eerder, want ik wil alle of in ieder geval de meeste Karpers in de buurt attent maken op mijn voerplek(ken). Wat ik hiermee bereik is dat de Karpers er aan gewend raken dat er ook in deze tijd van het jaar wel degelijk voedsel te vinden is en nog makkelijk ook. Ook bereik ik daarmee dat de aangevoerde Karpers in de buurt van mijn voerplekken blijven hangen en daar heel vaak (ik vang sommige vissen dubbel) de hele winter blijven. Het bewijs krijg ik door de ontlasting van mijn gevangen Karpers te inspecteren. Dit doe ik door de buik van de Karper zachtjes vanaf de borstvinnen tot de anus leeg te knijpen. Eigenlijk net zo als je het laatste restje tandpasta uit een tube knijpt, maar niet keihard knijpen of drukken. Niet al mijn gevangen Karpers hebben aas in hun ontlasting en dat kan ik verklaren. De mooiste verklaring is natuurlijk dat de Karper mijn boilies instant heeft gevonden en gegeten en dan dus nog geen verteerde boilies in het darmkanaal heeft, de andere verklaring is dat de Karper net gescheten heeft (wellicht door de spannende dril).

Conclusie
Het volgende is dus volgens mij het belangrijkste onderdeel om succesvol de hele winter te blijven vissen en vangen: "De Karper er aan laten wennen dat er wel degelijk in de winter (zeer goed) eten te halen is".

Van nature is er in de winter niet of nauwelijks voedsel aanwezig in het water en de meeste Karpers trekken dan ook naar de diepere of beschutte plekken om daar rustig de winter door te brengen. Wen je ze er aan dat er wel degelijk voedsel is, is succes bijna verzekerd.

Sideline I
Wel heb ik zelf ervaren dat toen ik een keer door omstandigheden pas veel later met voeren ben begonnen, ik die winter beduidend minder heb gevangen. Toeval? Ik weet het niet. Wat ik wel weet is dat ik al 6 jaar op deze manier winterkarper en ik, op dat ene jaartje na, de hele winter door erg goed heb gevangen. Ik vis dus 2 keer per week op hetzelfde (afgesloten) water, op dezelfde stek(ken) en kan op deze manier van medio oktober tot februari-maart door blijven vissen en vangen. De keren dat we geblankt hebben zijn op 1 hand te tellen en daar was meestal het weer debet aan. Dat is dus ruim 5 maanden 2 keer per week op dezelfde (2) stekken. Je begrijpt dat je dit resultaat niet bereikt met een ready-made.

Waarom ik maar tot februari-maart vang? Omdat ik dan gewoon stop en me ga concentreren op andere (voorjaars)wateren.

Het slot

...ondanks het lekkere zonnetje toch echt hartje winter hoor...

Tot slot nog een aantal punten.
Ik voer op twee stekken omdat we met zijn tweeën vissen. Die stekken worden dus wel elke week 2 keer bevist. Vis je alleen, dan raad ik je aan om ook twee stekken te bevoeren. Die kun je dan beurtelings bevissen en blijven onderhouden met voeren. Zo krijgt tenminste één van de stekken altijd een paar dagen rust. Blank je op één van de stekken, kun je toch nog doorvoeren en vissen en heb je een uitwijkmogelijkheid. Blijf wel netjes om de dag voeren en voer absoluut niet te veel. De brasem aast al niet meer in deze tijd van het jaar, dus daar hoef je wat voerhoeveelheid betreft geen rekening meer mee te houden. Echt waar, 500 gram per stek is ruim voldoende. Het is een feit dat Karper geen maag heeft en zijn voedsel verteert m.b.v. enzymen. Deze enzymen werken al bijna niet meer bij watertemperaturen onder de 10 graden. Dus heel veel enzymen om zijn voedsel te verteren heeft de Karper in de winter toch al niet. Ik ken een bekende Karpervisser/Bioloog die beweerde dat Karpers bij een watertemperatuur onder de tien graden geen voedsel meer kunnen verteren. Ik hoef natuurlijk geen Bioloog te zijn om te weten hoe boiliestront er uit ziet in de winter. Onzin dus. Te veel voeren is gewoon funest. Hou er ook rekening mee dat de Karper in de winter slechts 1 uur van de 24 uur actief is (naar voedsel zoekt). Je zult dus eerst door een 24-uurs sessie er achter moeten zien te komen of en wanneer de vis aast. Probeer dan als je dat eenmaal weet vóór die aastijd te voeren, maar dat is niet echt een must.

Sideline II
Zoals ik al schreef begin ik al in oktober met voeren. Mijn artikel is dus wat aan de late kant. Dat hoeft niet echt echt een probleem te zijn. Als je je water goed kent kun je ook proberen de Karper in zijn winterverblijf op te zoeken en hem daar met je voer confronteren. Karper zit heus niet altijd op meters diep water in de winter, maar zoekt wel altijd plekken uit waarbij er een mate van bescherming is zoals rietkragen, diepe kuilen, of aan de onderkant van taluuds.

Zelf heb ik ook gemerkt dat de aastijd gedurende een aantal maanden wel kan verschuiven, bijvoorbeeld van nacht naar ochtend en dan later zelfs alleen nog maar overdag.

Sideline III
Of je deze wijze van winterkarperen ook op hele grote plassen, meren of kanalen kan toepassen weet ik niet. Van kanalen weet ik dat de Karper niet echt honkvast is, dus daar zou ik het op deze manier niet proberen of jij moet weten waar ze zitten in de winter. Voor grote plassen of meren geldt dat je moet weten waar de stekken zijn. Ik vis zelf zelden in de winter op kleine putjes of parkwatertjes, maar daar zou het dus best heel goed kunnen werken. Om jullie een beetje tegemoet te komen geef ik jullie hierbij nog een beproefd recept voor een goede winterboilie. Voor de hoeveelheden hoef je het in ieder geval niet te laten. Wil je toch met ready-mades vissen en je behaalt net zo veel succes als ik (wij), dan lees ik dit graag van je.

Een beproefd winterboilie recept
Maïsmeel zoet	200 gram
Griesmeel	125 gram
Volkoren tarwemeel	125 gram
Tarwekiemen	50 gram
Zuid-Amerikaans	vismeel 50 gram
Deens haringmeel	45 gram
Tarwezemelen	20 gram
Becelolie	15 gram
Eieren	180 gram (3 eieren)
Eventueel water toevoegen

Kun je maar 1 soort vismeel krijgen gebruik hiervan dan gewoon 95 gram. Deze mix resulteert niet in een keiharde knikker, maar heeft zijn vangkracht wel dik bewezen. Neem voor harder haak-aas wat van deze mix en voeg er wat Lactalbumine of Ei-albumine aan toe. Let op! Voor haak-aas dus, niet voor de gehele mix. De boilies kun je na 24 uur drogen invriezen. Voer ook met bevroren boilies als je een werppijp gebruikt.

Laatste sideline (nee, echt!)
Voor diegene die de theorieen van Evert Aalten wel kennen wil ik nog even melden dat Evert een voerschema hanteert van drie dagen voeren en dan de vierde dag vissen enz. Dat doe ik dus ook, maar voor echt lange sessies op hetzelfde water op dezelfde stekken vind ik het prettig om het toch wat langer op te bouwen. Baat het niet dan schaadt het zeker niet.

Succes,

Mike van Zijl