Artikelen

De Karperwereld volgens Maasland, Part Four(slot)

Sunset at lonely tree...

Treurnis, droevigheid, neerslachtigheid en soms wellicht zelfs opluchting. Het is al te zien beste lezer, in de aanduiding van het deel waarin deze reeks zich verkeerd. Dit zal het definitieve laatste deel zijn van deze afwijkende vertelreeks. Afwijkend, maar toch zijn doel geraakt, wat een heerlijke tegenstelling. Wat een contradictie in een enkel zinnetje. Het bestaan van zulke dubbelzinnigheden doet de mens goed.

Het doet schijnbaar ook Maasland wel wat, dat deze affaire ten einde dreigt te lopen. Maar zo gaat dat in het leven en dus ook in dat van de karpervisser. Waar een begin aan komt, moet zonder meer een einde aan zitten. Zo is het altijd al, en zal het altijd zijn en ongetwijfeld blijven.

In deze laatste editie van 'De karperwereld volgens Maasland' zal de auteur u meenemen naar herinneringen uit zijn eigen bakermat van de karpervisserij, namelijk hoogstpersoonlijk beleefde avonturen vanuit zijn eigen achtertuin, de plek waar het ooit allemaal begonnen is voor deze op karper vissende jongeman.

Deze plek, waar hij een groot deel van zijn prille karper ervaringen opdeed en een hoop opgestoken heeft. Niet in het minst van zijn vader, die ooit ook een passie voor karpervissen gekend heeft en zijn jongste zoon enkele fijne kneepjes uit het actieve gedeelte van het karpervissen bijbracht. Tips die je overigens zelden meer van een pas startende karpervisser zult krijgen en waar de oudere generatie ironisch genoeg juist maar op bleef hameren.

Mijn achtertuin

Karpervissen is als een film, waarin je zelf het script kan schrijven.

Eind jaren tachtig. Het zal zo rond 1985/86, zijn geweest. Exact in de tijd van de ontdekking van wat nog steeds als Europees karpermekka geprezen mag worden: het Franse meer Lac de Saint Cassien. Een aantal gevierde karper iconen waren daar reeds aan het zoeken naar geluk, met een vurige passie voor het karpervissen, die in mijn prille bestaan nog compleet moest gaan ontwikkelen. Een kleine kleuter ontving op vierjarige leeftijd van zijn vader zijn eerste witvishengel, en zonder dat hij het wist daarmee een zwaar tellende stempel op de toekomst van zijn leven. Maar eveneens op het verdere verloop van zijn vooralsnog jonge viscarrière, die tot dan aan toe slechts bestond uit het opscheppen van kikkervisjes en guppies vanuit de sloot.

Gedurende enkele jaren van maart tot september werd deze kleine kleuter met enige regelmaat zijn bed uitgelicht door zijn moeder. In de meeste gevallen was het geduld van vaderlief beloont en konden er magistrale karpers bewonderd worden, die zeker in de ogen van deze koter maxi afmetingen bezaten. De eerste wortels kregen houvast in het gemoed van deze aankomende visser en zouden niet, nooit meer loslaten, nooit meer verdwijnen, alleen nog dieper verankeren en uiteindelijk evolueren tot in een levensstijl die eigenlijk constant draaide rondom een bijzonder prettige verslaving.

De ontvangen witvishengel bleek een werkelijke openbaring te zijn. Er kon nu doelgericht gevist worden op die grotere voorns die steevast gemist werden tijdens zo'n wilde schep richting een groep guppies. Dagenlang sleet het kleine vissertje aan de slootkant en legde zonder het te weten de basis voor een hele hoop nu nog steeds bruikbare kennis. Al snel werd in de voornvisserij ontdekt dat langzaam naar beneden dwarrelend aas sneller gepakt werd en het bijthumeur van de dag doorbroken kon worden door het verkleinen (of veranderen) van het aas en soms vooral de haakmaat.

Geloof het of geloof het niet: al in die tijd van de voornvisserij werd door mij kennis gemaakt met het fenomeen stekdressuur! De werkelijk constant aanwezige pressie van het witvissen deed zowaar de voorntjes verjagen richting de tuinen van de buren. Ze waren het zat, doorzagen de truc, kregen het spelletje door, keken er dwars doorheen en maakten overal verleidelijke kringetjes op het water behalve voor mijn huis. Vissend vanaf het randje van de tuin richting de buren kwamen de voorns weer volop mijn kant op. Allemaal wijze lessen voor later want ik merkte al snel dat wanneer ik de plek een week met rust liet de vis al snel weer ter plekke was. Ook het omwoelen van de bodem deed soms wonderen.

De tijd vordert

De witvishengel bewees ook jaren later nog goede diensten.

Langzaam mocht ik later naar bed en observeerde daar 's avonds mijn vader, die daar volgens oude tradities zijn karpers belaagde, waarschijnlijk met verworven kennis ingefluisterd door zijn oudere generatie. De tijd vorderde en op een ogenblik achtte hij waarschijnlijk de tijd rijp om mij mee te laten doen. Snoeken was toentertijd mijn absolute favoriete vismanier en regelmatig stond ik met hevig knikkende knieën aan de oevers, wachtend op een woest ondergetrokken buldo, of een ruk aan mijn spinnerhengel.

Hij gaf mij uitleg en meer inzicht in een wereld met bijzondere vissen die op zo'n leeftijd onbereikbaar, ver weg, bijna ontastbaar leek. Er werd mij verteld dat een gekookte en kruimelige aardappel het perfecte karperaas was. Een schuifpen met stoppertje was de ideale montage en de belangrijkste les was rust, kalmte, absolute stilte, niks geen herrie, vermijden van trillingen.

Het water in kwestie is een zijtak van een weteringstelsel. Eentje met genoeg karper en nog grote ook. Er staat in 'onze sloot' slechts een halve meter water en een oplettend oog kan een azende karper dan ook snel genoeg waarnemen. Mijn vader viste altijd tegen de overkant, tegen een graskantje. Met een gemiddelde worp kwam het geheel daar perfect terecht. Instinctief moet ik het gevoeld hebben, de tijd was rijp. Ironisch genoeg zou het niet in Holland zijn, waar ik mijn eerste karper zou vangen. Dat zou gebeuren in Frankrijk, 29 juli 1993, een datum die in mijn geheugen gegrift staat, een dag waarin een poort openging tot een hogere dimensie van vissen.

Het moest ook in Nederland te doen zijn, meer bepaald in de sloot in de achtertuin. Ik wist dat ze er regelmatig zaten, want elke keer als ik met de roeiboot door de sloot ging schoten er diverse boeggolven voor mijn neus weg en kon ik soms grijsblauwe breedruggen van monsterachtige proporties zien wegknallen.

September 1994

Plaatje van een goed nachtje vanuit de tuin.

Zeelten en brasems had ik reeds gevangen. Dit was al wonderlijk genoeg, maar de Nederlandse cypriniden ontbraken, ontliepen en vermeden me nog steeds. Die avond zette een kleine jongen zijn gekookte aardappelen en visgerei klaar in de schuur. Wat hij nog meer zette was zijn wekkertje, die hem de volgende ochtend op een brute wijze uit zijn slaap zou halen. De oogjes half open - wat gelijk staat aan half gesloten - en twee grote verleidingen kraakten in het hoofd van het jonge vissertje. Ze staarden hem aan in zijn geest en wilde beide de jongen overtuigen in hun gedachten mee te gaan. De eerste verleiding was lekker blijven liggen in het heerlijke warme bedje. De tweede was eruit stappen en gaan vissen, zoekend en sporend naar geluk, de jongensdromen achterna. Na een moment van slaperige bezinning was een keuze snel gemaakt. Het warme holletje werd vroegtijdig ingerolen voor een verblijf aan de waterkant in de achtertuin. De aardappels riepen om hun waterdoop, de haken naar karpervlees, de hengel smeekte om actie, om een indrukwekkende curve, de molenspoel om oververhitting. Die curve en oververhitting zou helemaal voor elkaar komen, mijn arme snoekhengel draaide even later overuren tijdens enkele hachelijke momenten.

Wat ik in de vroege ochtend aantrof was een spiegelgladde waterspiegel waar de douw nog licht vanaf walmde. Ik legde mijn bescheiden tuinstoelkussentje neer op de steiger en een gekookte pieper werd door mij aan een haak geregen. De schuifpen deed zijn werk en het geheel vleide zich rustig neer tegen het graskantje. Hij lag daar perfect, die aardappel. Enkele stukjes rondom de pen completeerde de ochtendsnack, bestemd voor mijn allereerste Nederlandse karper.

Zoals ik het van mijn vader meegekregen had, wachtte ik stilletjes en geduldig op de dingen die komen zouden. Niet te vaak opnieuw ingooien, het voer zijn werk laten doen en rust bewaren was de boodschap. Vaderlief was naar zijn werk en zou later die ochtend zijn dol enthousiaste jongste zoon aan de telefoon krijgen, die midden in het avontuur van zijn leven zat.

Het vriest dat het kraakt en de achtertuin visserij staat op een laag pitje.

Er zal zo ongeveer een uur verstreken zijn. De concentratie was nog aanwezig, iedere beweging van de pen werd opgemerkt. De opkomende zon bemoeilijkte het zicht, maar het was nog te doen. Even leek de pen weg, was dit gezichtsbedrog? Ik kon maar niet beslissen. Ineens kwam de pen weer boven, dus ik was in de maling genomen, het was geen bedrog. Ik had het niet opgemerkt en bleef intensief naar de bovengekomen pen staren. Enkele seconden later dook ie weer weg, deze keer met een reactie van mij als gevolg. De snoekhengel vloog achterover, een woest wegzwemmende karper was het gevolg. Ik was begonnen aan de dril van mijn leven, eentje aan veel te licht materiaal.

De overmacht was groot, de karper bepaalde het spel, de zwemrichting en het verloop van de dril. Ik kon slechts weinig invloed uitoefenen met mijn lichte hengeltje. Ik weet nog goed dat de vis meters lijn van de spoel roste en een lichte paniek zich meester van mij maakte. De vis zat inmiddels drie achtertuinen verder en maakte daar woeste kolken in het ondiepe water. De vis liet mij werkelijk alle hoeken van de sloot zien en om een lang verhaal kort te maken heb ik die ochtend ongeveer een ruim uur staan drillen. Eén fucking vol uur, waarin ik gigantische spierkrampen kreeg en met behulp van mijn moeder zelfs nog een tijdje met mijn vader heb lopen bellen, vragend naar advies, hulp en uitleg.

Na ruim zestig minuten strijden kon ik mijn eerste Nederlandse karper verwelkomen en ik was moe, versleten en nog meer kapot als een atleet na een triatlon, nog gaarder als een golfcaddy na 88 holes, nog suffer als een schoenenpoetser na het bezoek van een familie duizendpoten.

Deze gevoelens werden echter onderdrukt door de alom aanwezige euforie, door de adrenaline die door mijn lijf gierde, door de intense voldoening die mij te beurt viel. Het zou het begin van de verslaving inluiden. Sindsdien heb ik eigenlijk constant de behoefte naar het gevoel wat je overhoudt na zo'n spectaculair moment. Een fantastische gestroomlijnde schubkarper van ongeveer 9 kilo was de woeste vechter en lag uitgeput in mijn net. Zo'n dril wilde ik niet weer meemaken, de noodzaak aan zwaarder materiaal was aanwezig. Mijn moeder maakte de foto's van mijn super schub, die naar wat ik herinner de 70 centimeter grens ruim overschreed. De kwaliteit liet te wensen over, maar dat was een bewustwording die slechts in de loop der jaren doordrong.

Het is mei, de vis trekt in de arm en ik ben klaar voor actie.

Tijdens de dril was er een flinke kabbel op het water gekomen, verder vissen was onmogelijk met de schuifpen. Ik had er ook totaal geen behoefte meer aan. Ik was compleet verzadigd.

Natuurlijk ging ik vrolijk verder met karpervissen in mijn achtertuin. Langzaam aan begon ik in dat jaar te experimenteren met verschillende soorten particles. In hetzelfde jaar ving ik er nog een paar, waaronder een machtige twintigponder als tweede vis en ook mijn vader deed het nog een paar keer in stijl voor. In de jaren '95 / '96 heeft ie er echter de brui aan gegeven, misschien zelfs om mij de ruimte te geven, de nieuwe generatie aan bod te laten komen. In de winter van 1996 werd ik direct geconfronteerd met de loodvisserij en ook ik zag de voordelen van de mogelijkheid tot 16 uur of langer achtereen vissen. Ook ik wilde wel eens zo'n maple of kikkererwt aan een hair rijgen en in deze winter gingen de laatste spaarcentjes op bij de jonge visser, die eerlijk gezegd ook deels meegetrokken werd onder invloed van het gehele circus van gemakzucht, toeters en bellen. Nu schafte ik ook de hengels, steuntjes, staafwakers en de foedraal aan om gericht op grotere waters te kunnen vissen, waar langere wachttijden je welhaast dwongen tot deze vistechniek.

Ik weet nog goed dat ik in 1996 mijn eerste nachtje op mijn eentje viste, uiteraard vanuit de achtertuin, maffend vanuit het tuinhuisje, tussen de vliegen, muggen en spinnen. Het zou het begin zijn van een gewenningsproces wat er toe leidde dat ik zelfs op mijn gemak werd met al die 'creepy crawlers' om me heen. Het hoort erbij en een confrontatie met de wonderlijke dingen uit de natuur is voor mij onlosmakelijk verbonden met de beleving van het vissen.

Kanjers

Ik wist die nacht een achtponder te vangen en was terecht dolenthousiast. Op die momenten kon ik nauwelijks bevroeden wat mij nog allemaal te wachten zou staan op dat bescheiden stukje water. Deze zijtak werd door biggen en kanjers bezocht vanuit het weteringstelsel en dat zou ik gaan meemaken ook.

Leuk cadeautje... een midtwintiger vanuit de achtertuin.

Natuurlijk ging mijn aandacht langzaam uit naar andere waters, maar dikwijls kwam ik met matige resultaten thuis. Mijn ouders bleven hameren: "zie je nou wel dat je hier achter het beste vangt!". En gelijk hadden ze, soms. In mijn verwoede pogingen op diverse wateren om de eerste dertigponder van mijn leven te kunnen landen wist ik maar niet te slagen. Totdat ik in 1999 tijdens een memorabel nachtje vanuit de achtertuin een mij bekende kanjerspiegel van ruim 15 kilo wist te vangen, vergezeld van schubs van 15, 17 en 18 pond. Wat je noemt een super nacht en het gebruikelijke commentaar van moederlief was weer eens te horen. Ik had het wel mooi geflikt en verkeerde in regionen ergens rondom de zevende hemel. Mijn eigen slootje gaf mij de beloning voor jarenlang vissen vanuit de achtertuin. Mijn eigen bakermat van de visserij had die dag het beste met me voor en beloonde mij met een super vis. Mijn persoonlijk karperwater schonk mij die dag een geschenk, niet uit de hemel maar uit het wonderlijke water wat achter mijn nederzetting loopt.

We leven intussen in 2002 en het is inmiddels een achttal jaren geleden dat ik daar die heftige dril van een ruim uur in geuren en kleuren beleefde. Mijn gedachte dat karpers zo lastig vangbaar zijn is in die tijd met het stijgen van het kennisniveau lichtelijk verwaterd. Een karper is te conditioneren en door in te spelen op het door de vis vertoonde gedrag en diens patronen is hij in feite vrij simpel vangbaar. Daarbij is onze grote vriend een absoluut gewoontedier waar zelfs hengeldruk soms niets aan kan veranderen. Stekken, sectoren en gebieden worden jaar na jaar bezocht om te azen of te paaien. Zo ook mijn stukje sloot waar elk jaar in vooral september concentraties azende karpers te vinden zijn. Vrijwel ieder jaar speel ik daar op in en ga er op los door enkele daagjes flink te voeren. Zo ook in september 2001, het geluk lachte mij alweer toe, met een adembenemende glimlach deze keer. Nogmaals een fantastisch meegemaakt moment uit mijn nog relatief jonge visserscarrière.

Extase

Geweldig zilver bonk dynamiet, 90 centimeter lang.

Het rook naar vis, de sloot zag er werkelijk visrijk uit. Puur gevoelsmatig begon ik stevig te voeren, zelfs twee keer per dag. Ik denk dat er in vier dagen tijd ongeveer 6 kilo voer te water ging, wat voor de sloot een unieke hoeveelheid was. Ik had er echter een goed gevoel bij en het zou een nacht worden om nooit te vergeten. Ik was zelfs die woensdagavond nog een biertje wezen halen in het café, maar de drang werd al snel te groot. In een goede stemming toog ik richting huis en even na half twaalf lagen de hengels te water. Eigenlijk vol verbazing pakte ik al na een kwartuur de hengel op, waarna ik een 20 ponds schub in inmiddels stromende regen binnenhaalde. Het was extreem goed visweer, snoeiharde warme wind, een dik wolkenpak. Uitermate knettergoed karperweer. Ook in mijn hoofd knettert het dan. De kans op een missie die gaat slagen laat de motivatie in overdrive doorslaan. De tastbaarheid van op stapel staande vangsten brengt de drive tot ongekende hoogten. De behoefte aan een nieuw actiemoment is de voeding voor ongehoord fanatisme. De liefde voor het vissen is de brandstof voor de moeiteloos geïnvesteerde energie in de karpermissie. Vanuit de schuur rommelde ik wat met de zelfontspanner en de tweede hengel raasde al weg. De tergend lange fluittoon bleef doorgaan en na het snel retourneren van de 20 ponder mocht ik een broertje van de daarvoor gevangen schub verwelkomen: gewicht 17 pond zwaar, mooie hoor.

De zaken waren al snel weer op orde. Zeer laconiek zette ik nog even de tuinverlichting aan, om de overkant net waar te kunnen nemen en goed in te kunnen gooien. Dit lukt naar behoren en na wat bijvoeren kon ik mezelf neervlijen in het eerder die avond geplaatste kampement. Het snelle resultaat was weliswaar als een donderslag bij heldere hemel gekomen, maar niet volledig onverwachts. Je hebt van die dagen dat de vonken er af springen, het zelfvertrouwen sky high is, de op stapel staande vangsten bijna tastbaar zijn. Dit was zo'n dag, zo'n dag waarop karpervangsten werkelijk afgedwongen kunnen worden, waarbij ik denk aan de link naar dat conditioneringsverhaal van daarnet.

Denk je de buit al binnen te hebben, moet het klapstuk nog komen. De fase naar extase was nog maar halfweg in zijn aangename reis, maar daar was de visser zich niet bewust van. Hij probeerde wat slaap te pakken. Slechts enkele uren later was het alweer zo ver en na een gevecht wat op zijn minst als enerverend bestempeld mag worden rolde één van de grootste schubs van het weteringstelsel in het karpernet. Opluchting alom, want tijdens de ganse dril hing er een soort van dreiging over het geheel. Een nieuwe regenbui tijdens het gevecht gaf wat verkoeling op mijn inmiddels oververhitte hoofd, saved by the bui zal ik maar zeggen.

Het was een hernieuwde kennismaking met een schub die ik het jaar ervoor op 24 pond had weten te strikken, wat een hele prestatie is zonder schoenveters. De vis had nu zelfs nog een extra pondje aan visvlees gewonnen. Ook deze karper mocht na enkele trucs met de zelfontspanner meteen terug, wat vaak maar goed is voor mijn gemoedsrust ook. De buit leek nu echt binnen, de stek leeggevist, de situatie benut. Hoe mis kan je het hebben, hoe ver kun je er naast zitten, hoe fout kan je het inschatten… er stond nog een klapstuk op stapel. Er was nog een overtreffend toetje gepland door de almachtige. Er zou een lekkere roomlaag op het toch al zo heerlijk smakende gebakje belanden. Er kwam nog beter gezelschap op een feestje wat toch al niet meer stuk kon.

Ze oogde nog groter, nog fraaier, nog imposanter..."

Het klapstuk diende zich een uur later aan, met een snelle zakker waarna een keiharde run en een traditionele dril volgde. De vis die twee jaar daarvoor een tijdje trots mijn nieuwe persoonlijk record mocht vertegenwoordigen verwelkomde mij opnieuw met vereerd bezoek. Na het tillen van het net en een korte inspectie had ik absoluut geen twijfel meer over met welke magistrale vis ik van doen had. Ze oogde alleen groter, nog fraaier, nog indrukwekkender dan ooit tevoren. Met een topgewicht van 16,2 kilogram kan er gerust gesteld worden dat de vis tijdelijk munt had geslagen uit het gevoerde aas, want zo zwaar had ik haar nog nooit mogen aanschouwen. De vissessie die toch al hard op weg was één groot hoogtepunt te worden had nu zijn uiterste fase van extase bereikt. Ik koesterde geen verdere, laat staan hogere ambities meer. Het was genoeg, voldoende. Een moment van bezinning was gewenst.

Deze grote vriend van mij mocht wel twee uurtjes in de zak. In de ochtend waren de heftige weerselementen voorbij en kon er bij een rustig opkomend zonnetje en een gladde waterspiegel een aantal foto's ter herinnering worden genomen. Het zouden herinneringen worden aan een bewogen nacht. De dag erna beleefde ik net als bij voorgaande super sessies als in een roes, dromend en nooit meer wakker wordend. Ik schrok even toen ik besefte in welke mate het kapervissen je leven kan beheersen en controleren, snel bekomen overigens.

Einde

Het is te hopen dat ik jullie een tikkeltje inzicht heb kunnen geven van mijn belevingen vanuit de achtertuin en vooral van mijn visie op 'mijn' karperwereld in het algemeen. Elk van deze bijdragen aan de verhaalreeks 'De karperwereld volgens Maasland' is inhoudelijk gelardeerd geweest met een sessiebeschrijving en dit is absoluut geen toeval geweest. Technische praat is niet aan mij besteed, dit is allemaal zo relatief en je hebt het zo vaak bij het kortste eind omdat geen situatie hetzelfde is. Er zijn van de hand van Ad Kolder, Peter Nonsense en Simon Onzin al zo veel artikelen geschreven over een onderwerp als de stiff rig, maar allemaal draait het om hetzelfde. Veelal wordt de werking, voor en nadelen, situaties voor de toepassing etc. niet eens uitgelegd of genoemd, maar wordt er slechts gefocust op de knoopwijze en het benodigde materiaal. Ik vind het met alle respect lichtelijk afgezaagd worden en kan me niet vinden in die wetenschappelijke en technische praat die vaak niet eens onderbouwd is. Weet er zelf wellicht ook weinig nuttigs over te vermelden, behalve het geven van kritiek, maar ik ambieer dan ook het wagen van een poging niet eens.

Actiemomenten, belevenissen, avonturen, zoals vermeld in de inleiding van deel 1 is in mijn visie het belangrijkste in de gehele karperwereld. Hierop, hierdoor, hierna ontstaat motivatie en plezier. Ik wens jullie veel succes in de zoektocht hiernaar en verlies de essentie van het vissen nooit uit de ogen. Ga eropuit en doe je ding aan je heilig stukje oever. Bij deze zet ik hier een punt achter dit hele gebeuren, want momenteel kan ik aan niets anders denken als het meemaken van soortgelijke beschreven avonturen, waar ik op dit eigenste moment naar op weg en hard aan toe ben.

De weg naar succes duurt soms erg lang. Gezegend zijn degene die de sfeer proeven en deze smaak als lekker betitelen. Degenen die reeds onderweg met volle teugen kunnen genieten van de dingen die kunnen komen en met wat moeite ook komen gaan. Ik ben vissen, waterwaarts, ervandoor, ermee weg, tabee, wens me succes.

Laurens Maasland