Artikelen

Met open ogen

Blanken doen we allemaal wel eens. Ik zelfs vrij vaak. Vooral als ik weer eens een nieuw water aan wil pakken waarvan ik geen flauw benul heb van het bestand, kan het soms wel weken duren voordat het vruchten begint af te werpen. Soms blijkt er zelfs helemaal geen karper te zitten. Toch baal ik hier nooit van. Vaak kom ik ogen en oren te kort om alles wat er in mijn omgeving gebeurt en te zien is op te kunnen nemen. Met de titel van dit artikel wil ik maar zeggen dat het karpervissen voor mij zo héél veel meer is dan vissen en vangen alleen. Ook hebben die open ogen me zelfs een keer het leven gered. Ik heb in dit artikel een vijftal gebeurtenissen samengevat die werkelijk grote indruk op mij gemaakt hebben.

Kattenkwaad of poeslief

Varens en mossen

Ik zit aan de oever van een niet al te groot meer. Een kilometer of tien gelegen van waar ik woon. Zoals gewoonlijk zijn ook hier maar enkele plekken die naar behoren te bevissen zijn. Ik heb er drie gevonden waarvan de meest verafgelegen stek mij de beste lijkt.
Een beekje, dat door zijn tocht over humusrijke bodem het kraakheldere water enigszins bruin kleurt doch niet troebel maakt, mondt rechts van mij uit in het meer.
De omgeving bestaat uit een voornamelijk zacht glooiende rotsachtige bodem spaarzaam begroeid met prachtige oude "Grove dennen" met daartussen verspreid liggende rolstenen die het terrein hier en daar wat moeilijk begaanbaar maken. Op sommige plaatsen ook wel ruigere rotspartijen en steile rotswanden, maar die kan ik gelukkig links of rechts laten liggen. Op schaduwrijke plaatsen zijn die rotswanden prachtig begroeid met "Varens" en "Mossen" in alle schakeringen groen. De rolstenen op de drogere stukken daarentegen, zijn prachtig begroeid met allerlei verschillende "Korstmossen" en geven een kleurenpatroon uiteenlopend van grijsgroen tot roodbruin.
Het is begin juni en na een nat en bar koud voorjaar begint het er eindelijk op te lijken dat het toch nog zomer wordt. In deze tijd van het jaar wordt het absoluut niet donker en men zou dan eigenlijk ook niet van nachtvissen kunnen spreken. Mijn uitrusting is simpel. Een rugzak waaraan een klapstoeltje vastzit, twee 9 ft. Hengels die ik oorspronkelijk gekocht had om te snoeken, mijn tentje en een schepnet. Van een rodpod of baitrunners had ik toen nog nooit gehoord. Van optonics wel, maar die had ik toen nog niet.

Blank stek

Voor me strekt de rimpelloze oppervlakte van het meer zich uit. De steil uit het water oprijzende rotsen aan de overkant baden in het late zonlicht. Datzelfde zonlicht zet de, op die rotsen groeiende, dennenstammen in een prachtige rode gloed. De vogels zingen energiek hun avondlied en de miljoenen muggen proberen hardnekkig mijn neus en oren binnen te dringen. Het zacht kabbelende beekje zorgt voor een heerlijke achtergrond muziek en vervolmaakt hiermee het werkelijk fantastische alom aanwezige decor.
Middernacht. De intredende schemer doet mij besluiten om onder zeil te gaan. Als ik in mijn slaapzak lig merk ik pas hoe doodop ik ben van al dat gesjouw. Ik val dan ook als een blok in slaap.

De volgende morgen word ik vroeg gewekt door een fluitconcert van duizenden vogels. Mijn materiaal staat en hangt er nog net zo bij als ik het de vorige avond heb neer gezet. De nog een beetje warme, enigszins bittere koffie uit de thermosfles en een half droog broodje, smaken me overheerlijk.

Lynxsenland

Dan neem ik een beweging waar rechts van mij op de rechteroever van het beekje. Iets verdwijnt achter een enigszins verspreid liggende stapel rotsblokken, maar ik kan niet zeggen wat het geweest is. Gespannen blijf ik zitten kijken maar het blijft doodstil. Zou ik me vergist hebben? Na enkele minuten, het lijkt wel een eeuwigheid, komt er van achter die rotsblokken een kop tevoorschijn en even later het hele beest. Ik kan mijn ogen niet geloven. Op een afstand van nauwelijks 30 meter staat in vol ornaat voor mij een "Lynx"! Ook de Lynx is blijkbaar verrast, want langzaam laat hij zijn kop iets zakken om beter te kunnen zien of het wel echt waar is wat hij ziet. Ik zit als versteend op mijn stoeltje. Niet uit angst, maar bang dat ik hem verjaag. Ik win het aankijk spelletje, want de Lynx verdraait zijn kop als eerste en kijkt voor een moment een andere kant op. Dan gaat hij er rustig bij zitten en een tafereel van pootje likken en snoetje wassen speelt zich voor mijn ogen af. Mijn camera zit nog in mijn rugzak. Stom, stom, stom… ik weet het. Die had ik natuurlijk al meteen moeten pakken bij de eerste vermeende beweging, maar door de twijfel en onzekerheid of ik wel echt iets gezien had heb ik daar totaal niet aan gedacht. Ik heb eigenlijk al teveel soortgelijke situaties mee gemaakt met andere diersoorten dat ik mijn lesje wel geleerd zou moeten hebben, maar ik leer het waarschijnlijk nooit. Toch probeer ik de camera te pakken te krijgen. Langzaam laat ik mijn hand zakken naar het zijvak van mijn rugzak en maak die voorzichtig open. Ik krijg de body van mijn Pentax te pakken, maar de Lynx ziet dat ik bewogen heb. Hij staat op, drukt zijn kop tussen de voor zich uitgestrekte voorpoten en kijkt mij argwanend aan. Het recht overeind staande korte zwart gepunte staartje op zijn omhoog gestoken kontje wijst, bijna lachwekkend, als een soort van antenne omhoog. Een fractie van een seconde later vliegen de mossen in het rond en is hij weg. Als een bliksemschicht zo snel en zo geruisloos dat het voor het menselijk oog maar nauwelijks te volgen is.
Geen foto dus en dat vind ik achteraf erg jammer want foto's van in het wild levende Lynxen zijn erg zeldzaam. Lynxen zijn over het algemeen niet (meer) zo zeldzaam, maar om ze in het wild te zien wel, omdat het overwegend zeer schuwe solitaire nacht- en schemerdieren zijn. Nu ben ik in principe niet zo'n liefhebber van katten maar dit was wel een hele mooie "poes". Ik prijs me gelukkig dat ik het heb mogen meemaken.
Die sessie heb ik geen beet gezien, maar heb ik geblankt? Ik ben er in ieder geval wel een levenservaring rijker op geworden.

Elanden

Sprakeloos werd ik hier van...

Elanden zijn nou niet bepaald een zeldzaam verschijnsel in Finland. Het geschatte aantal passeert ruim de 100.000. Ik kom ze dan ook vaak genoeg tegen dus dat is niets bijzonders. De volgende gebeurtenis echter vond ik wèl heel bijzonder en staat als het ware in mijn geheugen gegrift.

Vorig jaar, begin juni, arriveer ik vroeg in de morgen aan mijn thuiswatertje. De wereld is klein want er hangt een dichte mist. Het uitpakken en instaleren van mijn hengeluitrusting gebeurt zo langzamerhand automatisch, bijna zonder nadenken. Ik heb er dan ook niet veel tijd voor nodig. Op mijn klapstoeltje zit ik geduldig te wachten op de dingen die komen gaan. Onderzoekend speur ik de omgeving af, maar door de dichte mist is er weinig te zien. Naarmate de zon hoger klimt wordt de soep dunner en begin ik vage vormen te onderscheiden. Tussen de optrekkende mistflarden door ontwaar ik plotseling, links van mij in het aangrenzende veenmoeras, de donkere contouren van een Eland. Ditmaal twijfel ik geen seconde en pak resoluut mijn camera ter hand, plaats de 80-200mm zoomlens er op, maar door de zoeker kijkend zie ik niets dan af en toe een vaag silhouet. Rot mist!
Een poosje later hangt de mist alleen nog boven het water en een briesje zorgt ervoor dat de flarden soms wat dikker en soms wat dunner zijn. Dit wordt niks zo! Ik besluit een ommetje te gaan maken om zo het beest beter in beeld te kunnen krijgen. Elanden zijn indrukwekkende dieren. Met het formaat van een paard is een Eland een imposante verschijning. Deze Eland, het is een vrouwelijk exemplaar, gedraagt zich heel rustig. Dat heb ik ook wel eens anders mee gemaakt, toen ik eens vanuit de auto een mannelijk exemplaar wilde fotograferen. Hij werd daar zo pisnijdig van dat hij notabene mijn auto probeerde te rammen. Door plotseling gas bij te geven sprong mijn auto achteruit waardoor hij me op maar enkele meters miste.
Ik gedraag me dan ook heel rustig. Nu ik tegenwoordig toch wel voor een dikke duizend euro aan de waterkant heb staan, zou ik niet graag zien dat zo'n log gevaarte het zaakje even omver komt schoppen. Zou ze jongen bij zich hebben, vraag ik me af. Gewapend met mijn camera maak ik een behoorlijk omtrekkende cirkel om zo het dier van de andere kant te kunnen benaderen. Wanneer ik de plek in zicht krijg waar ze zou moeten staan, staat ze er niet meer. Gelukkig hoor ik haar nog wel en even later komt ze weer in zicht, langzaam voortsjokkend richting een open plek in het moerasbos welk ideaal is voor een plaatje. "Kom op meid", denk ik. "Nog enkele meters en dan mag je stoppen". Ze geeft gehoor aan mijn verzoek en ze doet het precies zoals ik gewenst heb, alleen wordt het nog mooier. Als ze de open plek bereikt, kijkt ze eerst een paar keer onderzoekend rond alvorens ze door haar knieën zakt en er vredig bij gaat liggen. "Wat krijgen we nou" denk ik. Ik zie alleen haar kop nog boven het gras uitsteken en even later komt daar nog een kopje bij. Inderdaad, ze heeft een kalfje bij zich. Ik denk dat ze het pas geworpen heeft, want als het kalfje probeert op te staan, staat het nog maar heel wankel op zijn pootjes. "Allemensen wat is dit mooi". Ik krijg tranen in mijn ogen van ontroering als ik dit liefdevolle tafereeltje aanschouw.
Met de lens tegen een boom aangedrukt schiet ik naar hartelust enkele plaatjes. De afstand bedraagt toch nog wel zo'n 50 meter en ik moet werken met een sluitertijd van 1/30 sec. Het viel allemaal niet mee om het gebeuren mooi en scherp in beeld te krijgen. Gelukkig bleken er later wel enkele dia's zo te zijn zoals ik ze graag hebben wilde. De Elanden trokken zich niet veel aan van het afgaan van de sluiter, maar het werd wel opgemerkt. Voor alle zekerheid nam ze haar kleintje mee naar het enkele tientallen meters verderop gelegen struikgewas. Uiterst behoedzaam keerde ik op mijn schreden terug. Mijn hengels stonden er nog even levenloos bij zoals ik ze achter gelaten had. Even na de middag pak ik het boeltje in. Weer geblankt. Of toch niet? Ik vond het in ieder geval een pracht sessie!

Gevederd bezoek

Ik ga een watertje bevissen waarvan ik van iemand vernomen heb dat daar karper zou zitten. Achteraf denk ik dat die iemand me voor de gek heeft willen houden om me voor niets een vermoeiende struintocht te laten ondernemen, want dat daar geen karper zit weet ik intussen wel heel zeker. Ik heb hem nooit verteld dat ik er zelfs ook maar ooit geweest ben, laat staan wat voor een mooie sessie ik daar beleefd heb.

Luisteren naar de stilte

Het is begin oktober als ik het bewuste watertje nader. De natuur maakt zich op voor de naderende winter. Het is aan alles te merken. De indringende stilte, de zurige lucht van rottende bladeren op het mostapijt, de vogels die hun anders zo uitbundig gezang achterwege laten. Geen gezoem van insecten. Het is stil, akelig stil lijkt het wel, maar niet dood. Ik zou het woord akelig hier eigenlijk niet willen gebruiken want ik hou van die stilte, maar ik kan me best voorstellen dat er mensen zijn die daar niet tegen kunnen en zelfs in paniek raken als er werkelijk geen sprietje beweegt en je enkel en alleen het suizen in je eigen oren hoort en verder niets, maar dan ook helemaal niets. Luisteren naar de stilte moet je volgens mij dan ook wel kunnen en je moet er van leren houden. Ik vind het in ieder geval zalig.
Bij het water aangekomen laat ik mijn blik onderzoekend rond gaan. Watertjes zoals dit zijn er genoeg in dit gebied. De veenachtige oevers vertonen allerlei kleuren door de verschillende soorten veenmossen en afstervende grassen. De echte herfsttijd is al voorbij. De bomen zijn al kaal en vertonen weer hun ware karakter. Bij die eerste aanblik heb ik alweer mijn bedenkingen of hier wel daadwerkelijk karper zit. Het felle paniekerige "ping ping" geluid van een groepje mezen, gevolgd door het zenuwachtige "tsjok tsjok" geluid van een eekhoorn, doet mij ontwaken uit mijn overpeinzingen en tovert een glimlach op mijn gezicht. Wat kan mij het schelen of hier karper zit of niet. De omgeving is prachtig en heerlijk rustig. Even later maak ik mijn hengels in orde en zet mijn tent op. En dan is er koffie! Shit ja, dat had je gedacht, ik heb de brander van mijn kookstelletje vergeten. Die had ik thuis eens goed schoon gemaakt en vergeten in te pakken. Nu moet ik mijn padvinders kwaliteiten aanspreken om koffie te kunnen zetten en eten klaar te maken boven een houtvuurtje. Ik sprokkel wat hout bij elkaar en een half uurtje later zit ik te genieten van een lekker kopje koffie. Het brandende hout is behoorlijk vochtig waardoor er nogal wat rook vanaf komt. Ik kan me er niet druk om maken. Wie zou daar nu hier "In the middle of nowhere" iets van komen zeggen? Toch trekt mijn vuurtje aandacht want plotseling hoor ik overal gefladder om me heen. Verbaasd kijk ik in het rond. Buitelend door de takken komen er vogels heel dichtbij en zijn helemaal niet schuw. Eentje zit niet verder dan een halve meter van mijn hoofd op een tak me met een nieuwsgierig draaiend kopje aan te kijken. Ik tel er negen in totaal. De vogels met hun mooie zachte pastelkleuren herken ik als "Taiga gaaien".

De "Taigagaai"

Nieuwschierig en totaal niet schuw

Ik heb ooit eens ergens gelezen dat in noordelijke streken de vogels op de houtvuurtjes van houtvesters afkomen om te kijken of er wat te bikken valt. Dat zou dus een verklaring kunnen zijn waarom ze mij nu ook met een bezoek vereren. Toch snapte ik er geen biet van wat die vogels hier deden. Taige gaaien zijn uitgesproken standvogels en de dichtstbijzijnde gebieden waar ze voorkomen liggen zo'n 600 kilometer noordelijker daar waar de echte Taigabossen beginnen.

Ik vind het wel gezellige vogels. Zouden ze brood lusten? Ja hoor, het gaat er in als koek. Stukjes gekookte aardappel? Geen centje pijn, alles is ze welkom. Met het vallen van de avond verdwijnen ze, maar de volgende morgen als ik mijn ontbijt klaarmaak zijn ze er weer. Dit wil ik fotograferen. Het zal wel niet meevallen want de vogels zijn zeer levendig dus moet ik het ze een beetje moeilijk maken. Ik bevestig een stuk brood aan een stuk nylon wat ik aan een tak hang. Ze kunnen het niet vanaf de tak pakken. Ze zouden het in vlucht moeten doen en dat is iets wat ze liever niet doen. Ik camoufleer het nylon en decoreer de omgeving van de tak met baardmossen die elders in de bomen hangen. Nog één hinderlijk takje weg van de achtergrond en "klaar is Kees". Als het lukt wordt het echt een plaatje. En het lukt. Het was zelfs helemaal niet moeilijk. Na een half uurtje heb ik mijn film vol. Uit dankbaarheid voor hun welwillende (gedwongen) medewerking voer ik de vogels het grootste deel van mijn ontbijt. Onder het toeziend oog van de "Taiga gaaien" pak ik mijn boeltje in en aanvaard de terugweg. Ik kijk nog een keer om. Ze volgen me niet. Wel blijven ze vreemd zitten kijken waar die rare snuiter nu naar toe gaat. Zo lijkt het tenminste.
Weer geblankt! Saai gedoe dat karpervissen!

Ik denk dat ik inmiddels de reden weet waarom die vogels daar zaten. Het was waarschijnlijk een voorbode van iets extreems. De daarop volgende winter daalde het kwik in Zuid Finland namelijk tot maar liefst 43 gr. onder nul!!! Zelfs Lapland behaalde een nieuw vriesrecord van 52 gr. onder nul. Ik denk dat de vogels het aan hebben voelen komen en voor alle zekerheid maar iets naar het zuiden zijn afgezakt. Iets wat zeer zelden gebeurt!

Niet alleen de dierenwereld

Wat een schoonheid...!

Ik ga nogmaals mijn geluk beproeven aan een watertje waar ik al eens vaker geblankt heb. Ditmaal echter nader ik het van de andere kant omdat ik er, volgens de kaart, met de auto dan dichterbij kan komen om zodoende het gesjouw wat te kunnen verlichten. Ik verlaat de openbare weg en sla een goed berijdbare zandweg in. Die moet ik zo'n 500 meter volgen om vervolgens nogmaals rechtsaf te slaan een smal zandpad in. Dit pad blijkt niet meer dan een karrenspoor te zijn en is dan ook nauwelijks te berijden. Na een kilometer wordt het zo slecht dat ik echt niet verder kan. Ik laad mijn spullen op mijn nek en ga te voet verder. Ik raadpleeg nogmaals de kaart en mijn kompas en bemerk dat ik goed zit. Hier het struikgewas in, een moerasje oversteken en dan ben ik er bijna. Een kompas is echt geen overbodige luxe op dergelijke tochten. Ik ben dan ook al eens hopeloos verdwaald en moest een nacht zonder tent, proviand en drinken in het bos doorbrengen. Dat was geen lolletje eind september. Zeker niet omdat het 's nachts ook nog eens begon te regenen en die regen de gehele daarop volgende dag aanhield. Allemensen wat was ik toen geradbraakt. Ik heb het overleefd door humusrijk moeraswater te drinken wat verdacht veel op een glaasje Guiness leek maar helaas heel anders smaakte.

Gevelkte orchis

Moeraswespenorchis

Maar goed, ik baan mij dus een weg door het struikgewas en na zo'n 50 meter openbaart zich voor mij het moeras. Het is er niet al te nat en goed begaanbaar. Ik ben dan ook niet bang voor wegzakken, maar blijf wel op mijn hoede. Dan zie ik tot mijn verbazing een bloeiende "Parnasia" staan een heel mooi apart plantje met een heel speciale stamper. Ook ontdek ik "Eenbloemig wintergroen" en verschillende "Zegge" soorten die ik niet thuis kan brengen omdat ik ze nog nooit eerder gezien heb. Als ik de omgeving wat nauwkeuriger in me opneem zie ik "Parnasia's" genoeg en dat doet mij vermoeden dat hier kalk in de bodem moet zitten, dat kan niet anders. Ik ben nogal plantengek en heb er dan ook wel oog voor. Oplettend zet ik mijn weg richting vermeend karperwater voort.
Rechts van mij ligt een mysterieus uitziende veenplas te zinderen in de hitte van deze namiddag in juli. De oevers zien er zo onbetrouwbaar uit dat ik het maar niet waag er naar toe te lopen. Dan bereik ik een stuk rotsachtige bodem die van rechts, uit het aangrenzende bos, het moeras insteekt. Staat ook zo op de kaart dus ik zit nog steeds goed. Als ik het droge stuk betreed verpulveren de kurkdroge korstmossen knisperend onder mijn laarzen waar ik zo langzamerhand uitzweet. Ik zweet trouwens behoorlijk over mijn hele lijf en wordt dan ook achtervolgd door een horde vliegen die mij echt lekker schijnen te vinden. Nee... geen muggen, die komen 's avonds pas maar die vliegen zijn net zo erg, zoniet erger. Het ergste zijn nog die paardenvliegen. Die vliegen snel, landen snel en bijten snel en die beten doen verrekte pijn!
Tweederde van het moeras ligt inmiddels achter me. Het is nu niet ver meer. Echter, als ik het droge gedeelte verlaat en door wat struiken het laatste gedeelte instap, blijf ik plotseling staan. Mijn mond valt open van stomme verbazing want wat ik nu zie grenst werkelijk aan het ongelooflijke! Het hele laatste stuk van het moeras staat werkelijk bol van de "Orchideeën". Als paardebloemen in een weiland, staan "Moeraswespenorchis" en "Gevlekte orchis" elkaar letterlijk te verdringen. Het was zo ongelooflijk mooi dat ik totaal vergat waarvoor ik gekomen was. Heel langzaam ben ik, genietend van iedere centimeter, het moeras doorgelopen. Ik moest soms echt goed uitkijken waar ik mijn lompe laarzen neerzette om die schoonheden niet te vertrappen.
Oh jawel, ik heb mijn watertje gevonden, ik heb er gevist en geblankt want ook dit water bevat geen karper daarvan ben ik inmiddels zeker maar allemensen wat een bijvangst(vondst).
Als ik tegen middernacht mijn boeltje inpak en bij het licht van de middernachtzon weer schoorvoetend door het moerasje loop voel ik me intens gelukkig en waan me in het paradijs. Ditmaal word ik achtervolgd door miljoenen muggen. Zouden die in het paradijs ook zitten? In mijn paradijsje in ieder geval wel. Het kan hinderlijk zijn, zeer hinderlijk zelfs, maar toch horen die muggen onbetwist bij een Finse zomer. Ik zou ze tenminste niet willen missen want een zomer zonder muggen is geen zomer!
En voor de Brabanders onder ons "veul muggen is beter as nie muggen".

Het kleurverschil van gevlekte orchideen kan enorm zijn

Vrouwenschoentje

Omdat ik toen niet voldoende fotografische apparatuur bij me had ben ik er twee dagen later nog eens terug gegaan om het allemaal eens uitgebreid op de gevoelige plaat vast te leggen. Tijdens het fotograferen heb ik het moerasje aan een heel nauwkeurig onderzoek onderworpen en er nog drie "Orchideeën" bij gevonden. Puur toevallig vond ik ook een "Veenmosorchis". Dit was echt puur toeval want het plantje is zo minuscuul klein en zo onbetekenend van kleur dat het gemakkelijk over het hoofd gezien wordt. In de bosrand vond ik ook nog "Brede wespenorchis". Minder zeldzaam en een heel stuk groter dan zijn moerasneefje maar beslist niet minder mooi. De belangrijkste vondst kwam echter het "Vrouwenschoentje" toe. De grootste "Orchidee" van Finland met haar knalgele bloem (lip) van maar liefst 5cm groot die verdacht veel op een pantoffeltje lijkt en zeer zeldzaam is in Zuid Finland. In noordelijkere streken kunnen ze soms zelfs wel plaatselijk algemeen voorkomen maar in de provincie waar ik woon zijn tot op heden maar drie groeiplaatsen bekend.
De "Gevlekte orchis" is helemaal niet zeldzaam. Op elk nat of moerassig plekje in het bos kom je er wel enkele tegen maar zoals ze hier stonden had ik nog nooit eerder en ook nadien niet meer gezien. "Gevlekte orchideeën" zijn echter wel vaak moeilijk te determineren. Temeer daar hun kleur kan variëren van wit tot diep paarsrood. Ook de vlekken op de bladeren, waaraan ze hun naam danken, schitteren soms door afwezigheid. Daarnaast kruisen ze zich maar al te vaak met andere "Dactyloritza" soorten waardoor determinatie wel heel erg moeilijk wordt. De "Moeraswespenorchis" daarentegen is uiterst zeldzaam. In heel Finland zijn maar zeven groeiplaatsen bekend. Ook bloeien "Orchideeën" niet ieder jaar even uitbundig. Het moerasje is namelijk nooit meer zo geweest zoals bij die eerste ontdekking. Ik ben maar wat blij dat ik het door puur toeval op zijn allermooist heb mogen aanschouwen.

Ik heb van mijn vondst melding gemaakt bij het "Wetenschappelijk instituut voor plantenkunde". Ze wisten het al, van die "Moeraswespenorchissen", maar de melding van het "Vrouwenschoentje" was nieuw voor ze. Het werd me dan ook zeer in dank afgenomen maar ze waren er niet zo intens gelukkig mee als ik.
Ik heb dit verhaal behoorlijk in moeten korten want ik bemerkte dat ik een lezing aan het houden was over "Orchideeën". Mijn fout, maar over plantjes en karpers raak ik nooit uitgepraat.

Een beregoede maar levensgevaarlijke situatie

Herfst tafrelen

Ook dit verhaal stamt uit de begintijd dat ik hier op karper vistte, evenals de reeds beschreven verhalen overigens, behalve dat van die elanden, dat was vorig jaar.
Ook dit water wat ik nu ga bevissen bevat geen karper. Wel heb ik er een paar jaar later hele mooie momenten beleefd met kroeskarper, in grootte variërend van 1 tot 3 pond, want die zat er genoeg.

Half september. Met een volgepakte rugzak en mijn pas verworven Silstar telescoop hengels zoek ik mij een weg over een dikke mosbodem in een imposant sparrenbos. Ik was blij met die hengels maar in vergelijking met mijn tegenwoordige materiaal waren het echte poken en praktisch ondingen om mee te vissen. Ik heb ze nog steeds, maar "wie ze hebben wil die mag ze komen halen, vooral jonge mensen vinden ze wel fijn" (uit "testament" van Boudewijn de Groot).
Ik voel me klein tussen de reuzenbomen. De al rood gekleurde blaadjes van de bosbessenstruiken komen door het schaars invallende zonlicht onder de sparren in een nog vuurrodere gloed te staan. Even later nader ik een beekje met uitgesleten bedding waarvan het zacht kabbelende water zich tussen de verspreid liggende en met afgevallen herfstbladeren versierde rolstenen, een weg zoekt naar lager gelegen oorden. Het geheel heeft een sprookjesachtig aanzien. Ik doorwaad het beekje en een paar honderd meter verder sta ik aan de oever van het door mij gezochte ven. Het ven is een juweel. Een glimmende parel in de wildernis. Omgeven door veenachtige oevers waarop grassen groeien die, in deze tijd van het jaar, een kleurenschakering vertonen variërend van lichtgeel tot roestbruin. Het is werkelijk fantastisch. Een rimpelloos oog in een mysterieuze stilte.
Ik zet mijn tentje op en maak mijn hengels klaar. Van een afstandje bekijk ik mijn kampementje en het staat erbij zoals ik het graag zie. Netjes, onopvallend en alle spulletjes op hun vaste plaats. Ik houd niet van rommel om me heen.
Met een luide plons verscheuren twee 15 grammers de serene stilte. Als de kringen op het water gladgestreken zijn, keert de rust weder. Het duurt niet lang of de wijnfleskurken, die ik met behulp van twee knopspelden tussen molen en startoog op de lijn gehangen heb, komen in beweging. Het blijft echter bij wat schommelen en korte schokjes. Als ik de lijnen ter controle binnendraai zien de onderlijnen er uit als vogelnestjes. Mijn stukken gekookte aardappel waren veel te groot voor die kroeskarpertjes. Ze lagen er maar wat mee te dollen, maar dat wist ik toen nog niet. De gehele avond en nacht blijft het stil en de volgende morgen, na een heerlijk ontbijt, besluit ik wat plaatjes te gaan schieten van het nabije beekje.
Voor alle zekerheid plaats ik de lijnen achter de, ook al van een knopspeld gemaakte, lijnclip en zet de beugels van de molens open. Je kan per slot van rekening maar nooit weten.
Met de camera reeds op het statief geplaatst daal ik af in de beekbedding die ongeveer een meter diep is. Zoekend naar een goed standpunt, plaats ik de camera laag bij de grond om de rolstenen nog imposanter uit te laten komen. Ik zit dus helemaal beneden de begane grond. Na zo een tijdje bezig te zijn geweest hoor ik op een gegeven moment links achter me wat takjes kraken en iemand lopen. Ik schenk er verder geen aandacht aan en ga rustig door met fotograferen. Ik dacht dat het wel een afgedwaalde bessenplukker of paddestoelenzoeker zou zijn. Dat was het ook, maar een heel andere dan ik verwacht had!

Mieren smikkelen...

...terugzakken op 4 poten...

...de aanval!

Na 'n half uurtje of zo sta ik op uit mijn verkrampte houding om mijn verstijfde ledematen wat te strekken. Onwillekeurig kijk ik in de richting waar ik die geluidjes hoorde en meteen duik ik weer op de bodem van de beekbedding. Mijn hart gaat als een razende tekeer in mijn borstkast en mijn knieën begeven het totaal. Ik kan het knikken echt niet tegen houden. Sjeezus wat ben ik geschrokken. Op zo'n 40 meter afstand staat een "Bruine beer" zich tegoed te doen aan overrijpe bosbessen. Allerlei verwarde gedachten spoken door mijn hoofd. Heeft ie me gezien? Komt ie mijn kant uit? Als ik weer wat bij mijn positieven gekomen ben waag ik het om uiterst voorzichtig over het randje te kijken. Hij staat er nog steeds en gaat gewoon door met bessen snoepen. De drang om hier een foto van te maken wint het uiteindelijk van mijn angst. Uiterst voorzichtig haal ik mijn camera van het statief en plaats de 80-200mm zoom erop. Groter heb ik niet bij me en is ook niet nodig voor die afstand. De scherptediepte is niet zo van belang dus kies ik voor een grotere diafragma opening en een sluitertijd van 1/60 sec. Voorzichtig druk ik wat grashalmen opzij, richt de camera, stel scherp en vervloek enige hinderlijke struikjes op de voorgrond maar druk toch af. Beter iets dan niets denk ik. Het mechanisch geluid van de sluiter doet hem enigszins verbaasd mijn richting uitkijken, maar ik zit alweer onder het randje. Na enkele minuten neem ik weer voorzichtig een kijkje en hij is er nog steeds. Ik bemerk dat het een heel stuk verder op naar links een stuk opener is waar ik hem beter in beeld kan krijgen. Ik besluit het er op te wagen. Voetje voor voetje, of beter gezegd, knietje voor knietje, begin ik door de beekbedding naar links te kruipen er zorgvuldig voor wakend dat ik geen rollend gesteente veroorzaak. Als ik na zo'n 25 á 30 meter nogmaals over het randje gluur is hij er nog steeds maar ik moet nog een heel stuk verder. Na ongeveer 50 meter bereik ik een punt waar ik hem echt mooi in beeld kan krijgen. Ditmaal is hij erbij gaan zitten en inspecteert een flinke tak die waarschijnlijk vol mieren zit. Ik hoor het hout kraken tussen zijn machtige kaken. Voorzichtig richt ik mijn camera en druk af. Wéér dat achterdochtig mijn richting uitkijken. Wat horen die beesten goed zeg. Als ik weer een poging waag kijkt hij nog steeds mijn richting uit. Dat bevalt me eigenlijk helemaal niet. Als ie de tak met rust laat en z'n kop weer in de bosbessenstruiken steekt druk ik nogmaals af. Ditmaal wordt hij wel heel nieuwsgierig want snuivend gaat hij op zijn achterpoten staan. Of hij me kan ruiken weet ik niet.
Waarschijnlijk niet, maar ik vertrouw het niet meer. Dan zakt hij weer op vier poten en laat zijn kop gespannen mijn richting uitturend naar beneden hangen. Gretig druk ik nogmaals af, maar dan is het hem genoeg. Langzaam doet hij enkele passen in mijn richting en die passen worden sneller. Als bij toverslag dringt het besef van de afschuwelijke waarheid tot mij door "HIJ VALT AAN"!!!!!!! Hoeveel bedraagt de afstand nog? 15 - 20 meter? Meer zeker niet. Uit pure doodsangst en paniek spring ik overeind en schreeuw het uit. Druk met mijn armen zwaaiend maak ik hem uit voor al wat lelijk is. Dat doet hem stoppen. Ik kan als het ware de verbazing op zijn gezicht aflezen. Achteraf was het wel een lachwekkend gezicht, want door het plotselinge tot stilstand komen valt hij bijna op zijn achterste, maakt rechtsomkeert en kiest het hazenpad. Ongelooflijk wat een snelheid die logge beesten kunnen ontwikkelen.
Badend in het (angst)zweet scharrel ik mijn fotospullen bij elkaar en begeef me, oplettend om me heen kijkend, naar mijn tent en hengels. Daar was niks veranderd. Het was de bedoeling om twee nachten te blijven zitten, maar schijtebroek die ik ben, ik durfde niet meer.
Op de terugweg loop ik naar de plek waar de beer van de bessen heeft staan eten. Vraag me niet waarom, ik kan het niet verklaren, maar ik wilde om de een of andere reden op dezelfde plek staan waar een uur geleden een beer stond die mij de stuipen op het lijf joeg. Het zal me wel een of ander dwaas gevoel van triomf gegeven hebben denk ik, hoewel ik eigenlijk verloren had. Ter plaatse vind ik typische herfstuitwerpselen met veel half verteerde bessen en stukjes paddestoelen erin.

A nice piece of shit

De hele weg terug blijf ik schichtig om me heen kijken. Onzin natuurlijk, die beer was al kilometers ver weg, maar wat was ik blij toen ik mijn auto bereikte en veilig op weg was naar huis.
Thuisgekomen vraagt mijn vrouw verbaasd "hé nou al terug?" Ik antwoord " ja 't was niks, morgen wel ergens anders proberen". Ik durfde het haar niet te vertellen. Bang dat ze me nooit meer zou laten gaan. Later, veel later, heb ik het haar uiteraard wel verteld en zelfs toen nog bekroop me het kippenvel en liepen de rillingen me over de rug.

Toch neem ik het die beer niet kwalijk dat hij tot de aanval overging. Iemand die normaal door het bos loopt of met hengelsportmaterialen loopt te zeulen zoals ik, zal zeer zelden ook maar een glimp van een beer te zien krijgen. Mogelijk is het wel, want ik heb er sindsdien nog tweemaal een gezien maar daar was absoluut geen gevaar bij. Wat mij overkwam is dan ook beslist een unicum. Die beer kon mij niet ruiken of zien. Was dat wel zo geweest dan had hij gegarandeerd de benen genomen. Hij werd enkel en alleen geïrriteerd door het vreemde geluid van de afgaande sluiter, wat hij niet kon plaatsen, waardoor hij besloot even orde op zaken te stellen.
Tot op de dag van vandaag wil ik nog steeds geen kwaad woord over beren horen. Prachtige beesten vind ik het en ze genieten dan ook mijn grootste respect en sympathie, want als het op hardlopen, bomen klimmen of om een partijtje worstelen aankomt, ben en blijf je als mens de mindere!

Tot slot

Ik ben me er terdege van bewust dat jullie in Nederland en België nu niet zomaar een, twee, drie, oog in oog komen te staan met een Lynx of over een Beer struikelen. Wees gerust dat doe ik ook niet!
Alle hier beschreven situaties zijn zondermeer zeldzame incidenten. Laat ik echter wel zeggen dat als ik hier niet op karper vistte had ik het waarschijnlijk nooit mee gemaakt. "Wat is karpervissen toch mooi!" Ook is voor mij de kans klein dat ik tegenwoordig nog zoiets mee maak. Dit heeft twee redenen. Het betreffende gebied waar het avontuur van de Lynx en de Beer zich afspeelde is inmiddels Nationaal Park geworden. Daardoor is het bekend geworden bij het grote publiek en is het er in feite gedaan met de rust! De andere reden is dat ik tegenwoordig niet meer zo hoef te struinen om water te zoeken waar wel karper zit. Ik ken intussen voldoende wateren waar ik alleen nog maar mijn spullen naar toe hoef te zeulen om te kunnen vissen en tijdens zo'n sjouwpartij krijg ik echt geen Beer of Lynx te zien.
Toch zijn er altijd genoeg andere kleinere dingen die op zijn minst even mooi zijn. Met een beetje interesse en open ogen is er heel wat moois te aanschouwen.
Zoals "Wasbeerhonden" die mijn boilies probeerden te jatten, 'n "Eekhoorn" die, achterna gezeten door een "Boommarter", me met een luide schreeuw zowat in mijn nek sprong en me van mijn stoel deed tuimelen. Heel recent nog, toen ik was wezen voeren, kwam ik oog in oog te staan met een "Witstaart hert". Op een afstand van amper tien meter keken wij elkaar aan. Zachtjes pratend hield ik haar aandacht vast. Ze draaide haar oren in alle richtingen om dat rare geluid van dat vreemde beest te kunnen plaatsen. Had ik toen maar een camera bij me gehad, want haar bruine kopje stak wel héél mooi af tegen het omringende groen.
Ook een hele mooie ervaring vond ik het "Veldmuisje" dat ik gedurende een twee nachtelijke sessie, na het een beetje gevoerd te hebben met stukjes vismeelboilie, zo tam kreeg dat het uit mijn hand kwam eten. Wel schichtig, maar het pakte uiteindelijk een stukje uit mijn hand. Of toen die keer met de "City vos" die......
Och, laat ik maar ophouden want er is nog zoveel meer wat mijn aandacht heeft dan hengels die levenloos aan een oever staan te wachten tot er een vis voorbij komt.

Luitjes, blank ze en geniet ervan "met open ogen".

Met natuurliefhebbende groet,

Hans